Gần như mọi thiết bị chống rơi ngã đều có một con số đi đường tắt: neo hãm rơi 5.000 lb, neo định vị 3.000 lb, neo hạn chế di chuyển 1.000 lb. Chọn điểm bắt chịu được con số đó là xong phần chứng minh.
Dây an toàn ngang là ngoại lệ duy nhất. Nó không có con số đi tắt, và điều đó được ghi thẳng trong bảng chính thức của 3M.
Ô trống trong bảng độ bền điểm neo
Technical Bulletin Anchorage Strength Requirements của 3M Fall Protection (phát hành lần 3, tháng 10/2017) có bảng năm dòng:
| Kiểu hệ | Neo đã chứng nhận | Neo chưa chứng nhận | Theo chuẩn |
|---|---|---|---|
| Hãm rơi | 2 × lực hãm lớn nhất | 5.000 lb | OSHA, ANSI |
| Định vị làm việc | 2 × lực dự kiến | 3.000 lb | OSHA, ANSI |
| Hạn chế di chuyển | 2 × lực dự kiến | 1.000 lb | ANSI |
| Cứu hộ | 5 × tải tác dụng | 3.000 lb | ANSI |
| Dây cứu sinh ngang | 2 × tải lớn nhất trên dây | Không áp dụng | OSHA, ANSI |
Dòng cuối là dòng duy nhất có ô “Không áp dụng”. Và đó không phải chỗ 3M quên điền. Nó nghĩa là: không tồn tại phương án neo chưa chứng nhận cho dây an toàn ngang. Tuyến ngang bắt buộc phải được người đủ trình độ tính toán. Và neo hai đầu phải chịu hai lần tải lớn nhất mà chính hệ đó sinh ra.
Lý do nằm ở vật lý của tuyến ngang. Khi một người rơi ở giữa nhịp, cáp võng, và lực trong cáp lớn hơn nhiều lần trọng lượng người rơi. Tỉ số đó phụ thuộc góc võng, tức phụ thuộc chiều dài nhịp và lực căng ban đầu. Nên không thể có một con số chung.
EN 795:2012 — và vì sao có chữ Type C
EN 795:2012 là tiêu chuẩn châu Âu cho thiết bị neo, phân loại theo kiểu neo chứ không theo độ bền, vì mỗi kiểu có phương pháp thử riêng. Type A là neo kết cấu cố định; Type C là dây neo mềm nằm ngang, tức đúng loại của hệ cáp trong bài này; Type D là ray cứng nằm ngang.
Tài liệu 3M ghi: hệ RoofSafe Anchor and Cable “phù hợp EN 795:2012, CEN/TS 16415, OSHA và các chuẩn AUS/NZ, và đã được thử theo cả hai loại EN 795:2012 Type A và Type C”; dòng Uni 8 “đã thử theo EN 795 class C, đáp ứng yêu cầu AS/NZS và tuân thủ OSHA”.
Chi tiết dễ bỏ qua là CEN/TS 16415 đi kèm. EN 795 thử thiết bị neo với một người dùng; CEN/TS 16415 là đặc tả bổ sung cho nhiều người dùng đồng thời. Một tuyến ngang cho phép hai người trở lên mà chỉ dẫn EN 795 là dẫn thiếu.
ANSI Z359.6 — và ai chịu trách nhiệm về điều gì
Phía Mỹ, ANSI Z359.6 là tiêu chuẩn về đặc tả và yêu cầu thiết kế cho hệ chống rơi ngã chủ động. Brochure của 3M cho hệ 8 mm Permanent HLL ghi một chú thích đáng đọc kỹ:
Mỗi hệ phải được người đủ trình độ thiết kế và phân tích theo yêu cầu của OSHA 1910.140, 1926.502 và/hoặc chuẩn địa phương áp dụng. Khi được chuyên gia thiết kế kèm bộ hồ sơ đầy đủ như quy định, hệ này có thể đáp ứng yêu cầu của ANSI Z359.6.
Chữ “có thể” là chữ quan trọng nhất trong câu. Không có sản phẩm nào tự nó đạt ANSI Z359.6 — chỉ có hệ đã thiết kế cộng hồ sơ đầy đủ mới đạt. Bên nào chào hàng bằng câu “cáp này đạt ANSI Z359.6” là đang nói một điều không có nghĩa.
Technical Data Sheet của hệ còn đặt một nghĩa vụ cụ thể lên vai người lắp:
Với hệ dây ngang nhiều nhịp thiết kế theo ANSI Z359.6 hoặc CSA Z259.16 để cho phép nhiều người ở nhiều nhịp, trách nhiệm của người lắp — không phải của 3M — là đưa vào hồ sơ hệ các cân nhắc và chi tiết thiết kế bảo đảm rằng một sự cố hoặc tình huống đơn lẻ sẽ không làm nhiều người ở nhiều nhịp cùng rơi trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Rủi ro thật đằng sau câu đó: một người rơi làm tuyến võng đột ngột, người thứ hai ở nhịp bên cạnh mất thăng bằng và rơi theo. Hồ sơ thiết kế phải trả lời bằng chữ, không bằng giả định.
Con số 7,5 kN — giới hạn ở phía kết cấu
Guide specification của 3M cho hệ RoofSafe đặt trần rất cụ thể cho phía công trình: lực cho phép truyền lên kết cấu tối đa 1.686 lb, tương đương 7,5 kN. Kèm theo: khẩu độ tới 15 m (50 ft) giữa các giá đỡ trung gian. Và tối đa 4 người mỗi nhịp phụ tuỳ tính toán hệ.
Đây là con số kỹ sư kết cấu của toà nhà cần và hay bị thiếu trong hồ sơ chào hàng: nó cho phép kiểm tra ngược xem dầm, xà gồ hoặc cột định bắt tuyến có chịu được 7,5 kN theo phương ngang tại vị trí đó không.
Ba bộ hấp thụ năng lượng của hệ 8 mm Permanent HLL cũng ghép theo độ bền neo đầu hệ, không ghép theo sở thích: 7241422 lực hãm đỉnh 11 kN (2.500 lbf) dùng với neo chịu 22,2 kN (5.000 lbf); 7241426 và 7241427 lực hãm đỉnh 19 kN (4.270 lbf) dùng với neo chịu 38 kN (8.550 lbf).
Cả ba đều có tổng độ giãn 1,2 m, sức chứa tối đa 4 người. Và yêu cầu bu lông tối thiểu A4-70 M12 siết ở mô men khuyến nghị 50 N·m. Điểm bắt phải chịu ít nhất gấp đôi trị số tải nêu trong báo cáo kỹ thuật do phần mềm tính toán của 3M xuất ra. Hệ số hai xuất hiện lần nữa, lần này ở cấp bu lông.
QCVN 23:2014 nói gì và không nói gì
Phần này cần đọc chậm, vì nhiều hồ sơ thầu tại Việt Nam đang viết sai. QCVN 23:2014/BLĐTBXH, ban hành theo Thông tư 36/2014/TT-BLĐTBXH ngày 30/12/2014, quy định cho hệ thống chống rơi ngã cá nhân. Mục 1.1.3.3 loại trừ rõ “các bộ phận được lắp nằm ngang của các đường ray hoặc dây cứu sinh hỗn hợp”. Nghĩa là đoạn cáp ngang không thuộc phạm vi quy chuẩn này. Và không thể có dấu hợp quy cho chính cuộn cáp.
Cái thuộc phạm vi là toàn bộ thiết bị người lao động đeo và móc vào tuyến. Các mốc số dùng được:
| Mục | Nội dung dùng được |
|---|---|
| 1.1.2 | Hệ hoàn chỉnh giới hạn cho một người, tổng khối lượng không quá 100 kg. Hạn chế xung lực tối đa 6 kN |
| 1.1.1 | Hấp thụ năng lượng Loại 1: rơi tự do tối đa 1,8 m, xung lực tối đa 4,0 kN. Loại 2: 4,0 m và 6,0 kN |
| 3.2 | Hàng nhập khẩu phải chứng nhận hợp quy theo Phương thức 7 (đánh giá theo lô). Gắn dấu hợp quy và ghi nhãn trước khi lưu thông |
| 3.4.3 | Thử nghiệm định kỳ theo TCVN 7802 và TCVN 7802-6:2008 (ISO 10333-6) ít nhất một lần trong sáu tháng, có biên bản mỗi lần |
Đối chiếu 100 kg của QCVN 23 với con số của 3M: Technical Data Sheet con trượt 7241420 và 7241421 ghi sức chứa 1 người. Tối đa 140 kg kể cả quần áo và dụng cụ. Hai ngưỡng không mâu thuẫn — 100 kg là giới hạn phạm vi áp dụng của quy chuẩn, 140 kg là giới hạn năng lực thiết bị. Nhưng hồ sơ nên nêu cả hai và ghi rõ ngưỡng nào từ đâu.
Viết một dòng yêu cầu kỹ thuật cho đúng
Một yêu cầu đủ chặt cho hồ sơ mời thầu cần bốn phần: (1) kiểu hệ và chuẩn thử — dây neo mềm nằm ngang, đã thử theo EN 795:2012 Type C, bổ sung CEN/TS 16415 nếu nhiều người dùng đồng thời; (2) thiết kế do người đủ trình độ tính toán theo ANSI Z359.6 hoặc tương đương, kèm báo cáo nêu tải lớn nhất trên dây và tải truyền lên kết cấu; (3) giới hạn phía công trình — tải truyền lên kết cấu không vượt trị số kỹ sư kết cấu chấp thuận, nêu rõ khẩu độ và số người tối đa mỗi nhịp; (4) thiết bị cá nhân có chứng nhận hợp quy theo QCVN 23:2014 kèm kế hoạch thử nghiệm sáu tháng.
Vật tư tương ứng: cáp 8 mm 7×7 thép không gỉ 316 lực kéo đứt tối thiểu 38,7 kN —3M 7240143, 3M DBI-SALA 7240144, 3M DBI-SALA 7240218 — và con trượt 3M DBI-SALA 7234020 lực kéo đứt 16 kN.
Chứng từ và hồ sơ nghiệm thu ở bài cáp dây an toàn ngang 3M chính hãng; ngành nào cần hệ này ở bài dây an toàn ngang theo ngành. Chuẩn cho hệ chống rơi dọc là bộ khác, xem chuẩn ANSI Z359, OSHA và EN 353 trên hệ 3M Lad-Saf. Xem nhóm hàng tại trang dây cứu sinh.
Câu hỏi thường gặp
EN 795 Class C là gì?
Là loại thiết bị neo dạng dây neo mềm nằm ngang trong EN 795:2012, đúng loại của hệ dây an toàn ngang bằng cáp. Tài liệu 3M ghi hệ RoofSafe Anchor and Cable đã thử theo cả Type A và Type C, còn dòng Uni 8 đã thử theo EN 795 class C. Hệ cho nhiều người dùng đồng thời cần dẫn thêm CEN/TS 16415.
Vì sao dây an toàn ngang không có con số độ bền neo cố định?
Vì lực trong cáp phụ thuộc góc võng khi có người rơi, mà góc võng phụ thuộc chiều dài nhịp và lực căng ban đầu. Technical Bulletin của 3M ghi yêu cầu là hai lần tải lớn nhất trên dây với neo đã chứng nhận, và ghi Không áp dụng ở cột neo chưa chứng nhận. Nghĩa là hệ bắt buộc phải được người đủ trình độ tính toán.
Cáp của 3M có đạt ANSI Z359.6 không?
Bản thân một sợi cáp không đạt hay không đạt tiêu chuẩn này. Brochure của 3M ghi mỗi hệ phải được người đủ trình độ thiết kế và phân tích theo OSHA 1910.140, 1926.502 hoặc chuẩn địa phương, và khi có bộ hồ sơ đầy đủ thì hệ có thể đáp ứng ANSI Z359.6. Đối tượng đạt chuẩn là hệ đã thiết kế cộng hồ sơ, không phải linh kiện.
Giới hạn khối lượng người dùng là 100 kg hay 140 kg?
Cả hai, nhưng nói về hai việc khác nhau. QCVN 23:2014 mục 1.1.2 đặt phạm vi áp dụng cho một người với tổng khối lượng không quá 100 kg và giới hạn xung lực tối đa 6 kN. Technical Data Sheet con trượt 7241420 và 7241421 ghi sức chứa một người tối đa 140 kg kể cả quần áo và dụng cụ. Hồ sơ nên nêu cả hai và ghi rõ ngưỡng nào từ nguồn nào.
