QCVN 23:2014/BLĐTBXH mục 3.4.4 buộc người sử dụng lao động tự xây dựng nội dung kiểm tra trước khi dùng hằng ngày dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất, phổ biến cho người lao động và treo ở vị trí thuận lợi; mục 3.4.6 buộc việc tự kiểm phải được giám sát và có sổ ghi lại kết quả. Nói cách khác, quy chuẩn giao cho nhà máy tự viết checklist chứ không phát sẵn. Dưới đây là bản 32 mục cho hệ dây an toàn ngang bằng cáp 8 mm, ghép từ tài liệu 3M cho hệ RoofSafe và hệ 8 mm Permanent HLL.
Phần 1 — Hồ sơ và điều kiện được phép dùng (5 mục)
| # | Mục kiểm | Căn cứ |
|---|---|---|
| 1 | Hệ đã nghiệm thu, có bản vẽ hoàn công và sổ tay hệ thống tại hiện trường | Guide specification 3M |
| 2 | Lần kiểm tra 12 tháng gần nhất còn hiệu lực, do người lắp được hãng uỷ quyền thực hiện | Brochure RoofSafe, Uni 8 |
| 3 | Người vào ca đã được đào tạo về chính hệ này | Guide specification: tối thiểu 2 giờ tại vị trí lắp; không dùng khi chưa được đào tạo |
| 4 | Thiết bị cá nhân còn hạn thử nghiệm định kỳ 6 tháng, có biên bản | QCVN 23 mục 3.4.3 |
| 5 | Bản hướng dẫn tự kiểm được treo tại lối lên; sổ ghi kết quả có sẵn | QCVN 23 mục 3.4.4 và 3.4.6 |
Phần 2 — Nhãn hệ và giới hạn sử dụng (4 mục)
| # | Mục kiểm | Ghi chú |
|---|---|---|
| 6 | Nhãn hệ mã 7241435 có mặt ở vị trí dễ thấy gần đầu hệ | Technical Data Sheet ghi là bắt buộc |
| 7 | Nhãn còn đọc được, thông tin do người lắp điền vẫn nguyên | Tấm nhôm 5005 anod, 215 × 90 mm |
| 8 | Số người tối đa được phép dùng đồng thời ghi trên nhãn — và số người thực tế vào ca không vượt | Hệ RoofSafe: tối đa 4 người mỗi nhịp phụ theo tính toán |
| 9 | Không dùng hệ mái làm neo kéo cho bảo trì mặt dựng | Guide specification cấm rõ |
Mục số 8 hay bị bỏ nhất và hậu quả nặng nhất: số người tối đa không phải con số chung của sản phẩm mà là kết quả tính toán cho chính tuyến đó, và nó nằm trên nhãn chứ không nằm trong catalogue.
Phần 3 — Tuyến cáp, neo và giá đỡ (8 mục)
| # | Mục kiểm | Dấu hiệu phải dừng |
|---|---|---|
| 10 | Cáp không có sợi đứt | Thấy bất kỳ sợi nào đứt |
| 11 | Cáp không gấp khúc, không xoắn bất thường | Có nếp gấp cứng |
| 12 | Cáp không gỉ điểm, không bám hoá chất lạ | Có vết gỉ ăn sâu hoặc đổi màu bất thường |
| 13 | Chỉ thị trượt 7241577 vẫn áp sát đầu ép | Xuất hiện khe hở — cáp đã trượt |
| 14 | Lò xo chỉ thị lực căng đúng vạch | Lệch vạch ở bộ hấp thụ 0,8 kN hoặc 5 kN |
| 15 | Bộ hấp thụ năng lượng chưa giãn | Có dấu hiệu đã giãn — độ giãn tổng 1,2 m |
| 16 | Giá đỡ trung gian và neo đầu không cong, nứt, ốc không lỏng | Bất kỳ dấu hiệu nào |
| 17 | Chặn đầu tuyến 7241432 còn nguyên ở cả hai đầu | Mất chặn đầu |
Mục 13 và 14 đáng được đóng khung: đó là hai chi tiết 3M làm ra chỉ để báo hỏng. Chúng bình thường nghĩa là hai kiểu hư hỏng nguy hiểm nhất — cáp trượt trong đầu ép và lực căng thay đổi — đều chưa xảy ra. Chúng bất thường thì không ai được lên tuyến cho tới khi người lắp được uỷ quyền xử lý.
Phần 4 — Con trượt và đầu nối (5 mục)
| # | Mục kiểm | Ghi chú |
|---|---|---|
| 18 | Con trượt đúng họ với giá đỡ đã lắp | UniGrab không dùng được với nhóm evolution™ |
| 19 | Cơ cấu khoá của con trượt đóng mở trơn, tự khoá lại | Con trượt tháo rời được có khoá kép |
| 20 | Móc carabiner tự đóng và tự khoá | UniGrab 7234020 kèm móc carabiner |
| 21 | Thân con trượt không nứt, không biến dạng, số nhận dạng còn đọc được | Con trượt được đánh số theo guide specification |
| 22 | Con trượt được cất đúng chỗ sau ca nếu là loại tháo rời được | Technical Data Sheet 7241420: không để trên hệ khi không dùng |
Phần 5 — Thiết bị cá nhân móc vào tuyến (6 mục)
| # | Mục kiểm | Căn cứ |
|---|---|---|
| 23 | Dây đai toàn thân không sờn, không cháy, không hoá chất; khoá và chốt hoạt động đúng | QCVN 23 mục 3.4.5 |
| 24 | Dây chống sốc đúng loại theo khoảng rơi tự do tại vị trí làm việc | QCVN 23 mục 1.1.1: Loại 1 tối đa 1,8 m và 4,0 kN; Loại 2 tối đa 4,0 m và 6,0 kN |
| 25 | Chỉ thị đã chịu lực trên dây chống sốc chưa bung | Bung là thiết bị đã dùng một lần |
| 26 | Tổng khối lượng người và dụng cụ nằm trong giới hạn | QCVN 23: 100 kg; con trượt 3M: 140 kg kể cả quần áo và dụng cụ |
| 27 | Thiết bị có dấu hợp quy và nhãn theo quy định | QCVN 23 mục 3.2 và 3.3 |
| 28 | Móc nối đúng cách: không nối hai móc vào nhau, không đặt tải lên lẫy | Cảnh báo roll-out trong tài liệu 3M |
Phần 6 — Điều kiện và tổ chức ca (4 mục)
| # | Mục kiểm | Ghi chú |
|---|---|---|
| 29 | Nhiệt độ môi trường trong dải làm việc của hệ | Technical Data Sheet: −50 °C đến +120 °C |
| 30 | Thời tiết: không mưa lớn, không gió mạnh, mặt mái không trơn | Đánh giá tại chỗ |
| 31 | Khoảng trống bên dưới đủ cho khoảng rơi nếu hệ chạy chế độ hãm rơi | Cộng độ võng tuyến và độ giãn 1,2 m của bộ hấp thụ |
| 32 | Có phương án ứng cứu người bị treo, không phải chỉ có số điện thoại | Treo lơ lửng là tình huống cấp cứu theo thời gian |
Sáu tình huống bắt buộc dừng công việc
- Hệ đã từng chịu lực rơi. Guide specification yêu cầu đưa ra khỏi sử dụng ngay, không phụ thuộc vào việc nhìn bằng mắt thấy bình thường hay không. Bộ hấp thụ năng lượng một khi đã giãn thì đã hết vai trò.
- Chỉ thị trượt cáp đã mở khe hở. Cáp đang trượt trong đầu ép.
- Chỉ thị lực căng lệch vạch. Lực căng tuyến đã thay đổi so với thiết kế.
- Nhãn hệ mất hoặc không đọc được. Không còn cơ sở biết số người tối đa được phép dùng đồng thời.
- Không có con trượt đúng họ. Lắp con trượt sai họ vào giá đỡ là tình huống chỉ phát hiện được lúc gặp sự cố.
- Quá hạn kiểm tra 12 tháng của hệ, hoặc quá hạn thử nghiệm 6 tháng của thiết bị cá nhân. Quá hạn là quá hạn, không có “còn dùng tạm được”.
Trong cả sáu trường hợp, xử lý đúng gồm ba việc chứ không phải một: khoá lối lên bằng rào chắn vật lý, treo biển ghi rõ lý do và ngày, và ghi vào sổ. Chỉ thông báo miệng cho tổ trưởng là chưa đủ — ca sau không nghe được thông báo đó.
Ghi sổ thế nào cho đúng QCVN 23
Mục 3.4.6 chỉ nói ngắn: việc tự kiểm hằng ngày phải được giám sát và có sổ ghi lại kết quả. Trong thực tế thanh tra, một dòng sổ đủ dùng cần có: ngày và ca · tên người kiểm · mã hệ hoặc vị trí tuyến · kết quả từng phần (đạt / không đạt) · mục nào không đạt và xử lý gì · chữ ký người giám sát.
Điểm hay bị chê nhất khi thanh tra: sổ ghi toàn “đạt” suốt nhiều tháng không một dòng ngoại lệ. Sổ đó không chứng minh hệ tốt — nó chứng minh không ai thực sự đi kiểm.
Vật tư liên quan: cáp 8 mm 7×7 thép không gỉ 316 — 3M 7240143, 3M DBI-SALA 7240144, 3M DBI-SALA 7240218 — và con trượt 3M DBI-SALA 7234020.
Chi tiết về ba chu kỳ kiểm tra và cách vệ sinh nằm ở bài bảo trì hệ dây an toàn ngang 8 mm; phần chuẩn và trách nhiệm ở bài EN 795 Class C, ANSI Z359.6 và QCVN 23. Checklist cho thiết bị cá nhân xem thêm checklist nghiệm thu dây đai toàn thân. Xem nhóm hàng tại trang dây cứu sinh.
Câu hỏi thường gặp
Ai phải viết checklist kiểm tra hằng ngày cho hệ dây an toàn ngang?
Người sử dụng lao động. QCVN 23:2014 mục 3.4.4 buộc người sử dụng phải căn cứ hướng dẫn của nhà sản xuất để xây dựng nội dung kiểm tra tính năng trước khi dùng hằng ngày, phổ biến cho người lao động và treo ở vị trí thuận lợi để họ tự kiểm. Quy chuẩn không phát sẵn danh mục, nên nhà máy phải tự soạn dựa trên tài liệu của thiết bị đang dùng.
Hai chi tiết nào trên tuyến cần nhìn mỗi ngày?
Chỉ thị trượt cáp mã 7241577 và lò xo chỉ thị lực căng trên bộ hấp thụ năng lượng. Nếu chỉ thị trượt xuất hiện khe hở thì cáp đang trượt trong đầu ép. Nếu lò xo chỉ thị lệch vạch thì lực căng tuyến đã thay đổi so với thiết kế. Cả hai đều là lý do dừng công việc và báo cho người lắp được uỷ quyền.
Hệ đã chịu một cú rơi thì xử lý thế nào?
Đưa ra khỏi sử dụng ngay và liên hệ 3M hoặc người lắp được 3M chứng nhận để thay hoặc sửa, kể cả khi nhìn bằng mắt thấy mọi thứ bình thường. Bộ hấp thụ năng lượng có tổng độ giãn 1,2 m và một khi đã giãn thì đã hoàn thành vai trò của nó. Kèm theo phải khoá lối lên bằng rào chắn vật lý, treo biển ghi lý do và ngày, và ghi vào sổ.
Sổ tự kiểm cần ghi những gì?
Ngày và ca, tên người kiểm, mã hệ hoặc vị trí tuyến, kết quả từng phần đạt hay không đạt, mục nào không đạt và đã xử lý ra sao, cùng chữ ký người giám sát. QCVN 23 mục 3.4.6 chỉ yêu cầu việc tự kiểm phải được giám sát và có sổ ghi kết quả, nhưng một cuốn sổ toàn chữ đạt suốt nhiều tháng không có ngoại lệ nào thường là dấu hiệu việc kiểm không thực sự diễn ra.
