Gần như mọi hồ sơ mua sắm găng bảo hộ ở Việt Nam đều viết một câu giống nhau: “găng đạt chuẩn EN 388, chống cắt cấp 5″. Câu đó nghe chặt chẽ nhưng thực ra thiếu mất thông tin quan trọng nhất kể từ khi tiêu chuẩn được sửa đổi năm 2016 — và nó cũng không nói gì về hệ ANSI của Mỹ, hệ mà rất nhiều tài liệu kỹ thuật 3M dùng song song. Bài này giải thích cách đọc đúng cả hai hệ.
Nếu bạn cần bản giới thiệu tổng quan về găng chống cắt trong cơ khí, hãy đọc trước bài găng tay chống cắt cơ khí 3M theo tiêu chuẩn EN 388. Bài này đi sâu vào một điểm mà bản tổng quan chưa nói tới: trong EN 388:2016, con số chống cắt không còn là kết quả tham chiếu.
EN 388:2016 có sáu vị trí, không phải bốn
Nhiều người vẫn đọc EN 388 như một chuỗi bốn con số. Đó là bản 2003. Bản 2016 mở rộng thành sáu vị trí theo thứ tự cố định:
| Vị trí | Phép thử | Thang điểm | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| 1 | Chống mài mòn | 1 – 4 | Số vòng chà xát trước khi thủng |
| 2 | Chống cắt, phép thử Coupe | 1 – 5 | Lưỡi tròn xoay, áp lực cố định |
| 3 | Chống xé rách | 1 – 4 | Lực xé rách vật liệu |
| 4 | Chống đâm thủng | 1 – 4 | Lực đâm của mũi nhọn tiêu chuẩn |
| 5 | Chống cắt TDM, theo ISO 13997 | A – F | Lưỡi thẳng, tăng lực tới khi cắt đứt |
| 6 | Chống va đập, tuỳ chọn | P nếu đạt | Chỉ ghi khi găng có bảo vệ va đập |
Vị trí thứ năm là điểm thay đổi lớn nhất, và cũng là điểm bị bỏ qua nhiều nhất trong hồ sơ thầu tại Việt Nam.
Vì sao chữ cái quan trọng hơn con số
Tài liệu kỹ thuật 3M nói thẳng về việc này. Nguyên văn trong bảng chứng nhận của 3M: phép thử chống cắt TDM là kết quả tham chiếu, còn kết quả phép thử Coupe chỉ mang tính chỉ báo khi cả hai kết quả cùng được thể hiện theo EN 388:2016.
Lý do nằm ở cơ chế thử. Phép thử Coupe dùng một lưỡi tròn xoay chạy qua lại trên mẫu. Với vật liệu chống cắt hiện đại — đặc biệt là sợi HPPE có pha sợi thuỷ tinh hoặc thép — mẫu vật làm cùn lưỡi dao ngay trong lúc thử. Lưỡi cùn thì cần nhiều vòng hơn để cắt đứt, và điểm số Coupe bị đẩy lên cao hơn thực chất.
Phép thử TDM theo ISO 13997 khắc phục điều đó: mỗi lần cắt dùng một lưỡi thẳng mới, tăng dần lực cho tới khi cắt đứt, rồi ghi lại lực đó tính bằng newton. Vì lưỡi luôn mới nên hiệu ứng làm cùn không còn bóp méo kết quả.
Hệ quả thực tế: khi trên nhãn có cả con số Coupe và chữ cái TDM, hãy đọc chữ cái trước. Một đôi găng ghi cắt Coupe cấp 5 nhưng TDM chỉ đạt mức B thì khả năng chống cắt thật sự thấp hơn nhiều so với ấn tượng mà con số 5 tạo ra.
ANSI/ISEA 105 đọc thế nào
Hệ Mỹ dùng ký hiệu khác hẳn và cũng vừa đổi thang đo:
| Phiên bản | Thang chống cắt | Ghi chú |
|---|---|---|
| ANSI/ISEA 105-2016 | A1 đến A9 | Thang hiện hành, chia nhỏ chín bậc |
| ANSI/ISEA 105-2011 | 0 đến 5 | Thang cũ, phép thử tham chiếu ASTM F1790-05 |
Chín bậc thay vì sáu bậc cho phép phân biệt rõ hơn ở vùng bảo vệ cao, nơi thang cũ dồn quá nhiều sản phẩm khác nhau vào chung một mức 5.
Sai lầm chết người: quy đổi giữa hai hệ
Không có công thức cộng trừ nào chuyển EN 388 sang ANSI. Đây không phải chuyện làm tròn — hai hệ dùng phép thử khác nhau, đơn vị khác nhau, cách phân bậc khác nhau. Vì vậy:
- “Cấp 5” của EN 388 không phải “A5” của ANSI. Chữ A trong hệ ANSI luôn đi kèm con số và là một ký hiệu trọn vẹn, không phải hạng mục con.
- Chữ cái A–F của EN 388 không phải chữ A của ANSI. Trùng chữ cái nhưng khác hoàn toàn về nghĩa — đây là nguồn nhầm lẫn thường gặp nhất khi so tài liệu Mỹ với tài liệu châu Âu.
- Cùng một sản phẩm có thể được công bố theo cả hai hệ với các con số trông rất chênh nhau mà vẫn hoàn toàn hợp lệ.
Bảng chứng nhận của 3M cho dòng Comfort Grip minh hoạ rõ điều này: có model được xếp ANSI mức A3 trong khi điểm Coupe theo EN 388 là 4 và TDM là mức D; một model khác xếp ANSI mức A1 với Coupe 3 và TDM mức B. Không có quy luật số học nào nối hai cột đó.
Viết yêu cầu kỹ thuật thế nào cho đúng
Thay vì câu “đạt EN 388, chống cắt cấp 5”, hồ sơ nên ghi đủ ba thành phần:
| Thành phần | Cách viết đúng | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Phiên bản tiêu chuẩn | Ghi rõ EN 388:2016 hoặc ANSI/ISEA 105-2016 | Tránh nhận hàng công bố theo bản 2003 hoặc 2011 |
| Chỉ số cắt tham chiếu | Nêu mức TDM theo ISO 13997 tối thiểu | Đây mới là kết quả tham chiếu của bản 2016 |
| Vùng áp dụng | Nêu rõ yêu cầu cho lòng bàn tay và mu bàn tay riêng | 3M ghi rõ mức thử chỉ mang tính chỉ báo cho vùng lòng bàn tay |
Và luôn yêu cầu nhà cung cấp nộp tài liệu kỹ thuật đúng mã model, không chấp nhận tài liệu của dòng sản phẩm khác cùng thương hiệu. Cách kiểm tra hồ sơ chi tiết có trong bài găng tay 3M chính hãng và cách đọc mã model và checklist nghiệm thu găng tay chống cắt.
Câu hỏi thường gặp
Trên găng chỉ có bốn con số, không có chữ cái thì hiểu thế nào?
Nhiều khả năng sản phẩm được công bố theo EN 388 bản 2003, vốn chỉ có bốn vị trí là mài mòn, cắt Coupe, xé rách và đâm thủng. Với hàng mua mới hiện nay, nên yêu cầu công bố theo EN 388:2016 để có thêm chữ cái TDM — đây mới là chỉ số phản ánh đúng khả năng chống cắt.
Vì sao chỉ số Coupe lại bị coi là không đáng tin với găng chống cắt cao?
Vì vật liệu chống cắt cao như sợi HPPE pha thuỷ tinh hoặc thép làm cùn lưỡi dao ngay trong quá trình thử. Lưỡi cùn cần nhiều vòng hơn để cắt đứt nên điểm số bị đẩy lên cao hơn thực chất. Phép thử TDM dùng lưỡi mới mỗi lần nên không bị hiệu ứng này.
EN 388 cấp 5 tương đương ANSI mức mấy?
Không có mức tương đương. Hai hệ dùng phép thử khác nhau và cách phân bậc khác nhau, không quy đổi được bằng công thức. Khi so sánh sản phẩm, hãy so cùng một hệ với nhau, và ưu tiên chỉ số TDM theo ISO 13997 vì đó là kết quả tham chiếu chung.
Chữ P ở cuối chuỗi EN 388 nghĩa là gì?
Đó là vị trí thứ sáu, kết quả phép thử chống va đập, chỉ được ghi khi sản phẩm có bộ phận bảo vệ va đập và đạt yêu cầu. Găng chống cắt phủ PU thông thường không có chỉ số này, và việc thiếu chữ P không phải là lỗi của sản phẩm.
Xem ba cấp độ đang phân phối: 3M DB1PU cấp 1, 3M SP3PU cấp 3 và 3M SP5PU cấp 5, hoặc toàn bộ danh mục găng tay bảo hộ 3M tại nhà phân phối 3M tại Việt Nam.
