Ở xưởng mài, xưởng dập hay công trường, người lao động thường phải mang cùng lúc mũ cứng, kính bảo hộ và chụp tai. Ở xưởng dập và công trường đóng cọc còn có thêm ồn xung — loại tiếng ồn phải đánh giá bằng mức đỉnh dB(C), theo cách riêng. Câu hỏi hay gặp: đeo kính bảo hộ với chụp tai thì chụp tai còn giảm ồn được bao nhiêu? Gọng kính nằm đúng chỗ đệm tai cần ép kín, nên lo ngại này có cơ sở — nhưng mức ảnh hưởng nhỏ hay lớn phụ thuộc rất nhiều vào loại kính.
Bài viết dựa trên phép đo mà 3M công bố, các khuyến nghị trong hướng dẫn chọn thiết bị bảo vệ thính giác của 3M châu Âu, và áp vào bộ mũ cứng kèm chụp tai chống ồn 3M X5P3E.
3M đo thật: đeo kính mất bao nhiêu dB
Trong tài liệu hướng dẫn của 3M châu Âu có một phép đo chủ quan (theo EN 24869-1) với chụp tai 3M Peltor X2A và kính 3M SecureFit SF600:
| Cấu hình | SNR đo được |
|---|---|
| Chụp tai X2A, không đeo kính | 31,6 dB |
| Chụp tai X2A đeo cùng kính SecureFit SF600 | 30,0 dB |
| Chênh lệch | 1,6 dB |
3M giải thích cách đọc kết quả: nếu chênh lệch giữa chụp tai đeo một mình và đeo cùng kính nằm trong khoảng ±3 dB, thì mức chênh đó vẫn nằm trong biên độ dao động giữa các người thử của phép đo. Kết luận của 3M cho cặp X2A và SF600 là tương thích rất tốt, mất rất ít mức giảm ồn. 3M cũng cho biết các thử nghiệm nội bộ cho thấy một số mẫu kính 3M tương thích tốt với dòng chụp tai 3M Peltor X Series.
Cần đọc đúng giới hạn của số liệu này: đây là phép đo với một cặp chụp tai và kính cụ thể. Nó cho thấy kính được thiết kế phù hợp có thể chỉ làm mất khoảng 1–2 dB, chứ không phải mọi loại kính đều như vậy.
Vì sao gọng kính có thể làm rò tiếng ồn
Chụp tai giảm ồn nhờ đệm tai ép kín thành một vòng quanh tai. Gọng kính đi qua đúng vòng đó, nằm giữa đệm và da đầu. Gọng càng dày, càng cứng thì khe hở hai bên gọng càng lớn và âm càng dễ lọt vào. Vì vậy hướng dẫn của 3M châu Âu khuyến nghị tránh kính có gọng bản rộng để hạn chế rò âm.
Tài liệu kỹ thuật dòng chụp tai 3M Peltor Optime cũng liệt kê các thứ làm giảm hiệu quả vì phá độ kín của đệm tai: gọng kính dày, kính goggle, dây đeo mặt nạ phòng độc, mũ trùm hay khăn trùm đầu. Nếu phải đeo kính, nên chọn loại gọng mỏng, dẹt.
Chọn kính để đeo cùng chụp tai
Điều quan trọng là gọng phải mảnh và ôm sát đầu để đệm tai vẫn ép kín. Ví dụ, 3M mô tả dòng kính SecureFit 400 nặng 19 g, gọng mềm dẻo có công nghệ phân tán áp lực, tự điều chỉnh theo cỡ đầu, và ghi rõ gọng này “dùng tốt với chụp tai”. Tại Techmaster có kính an toàn 3M SecureFit SF401AF thuộc dòng này, cùng dòng SecureFit 200 như kính bảo hộ 3M SecureFit SF201AF.
Với các loại bảo vệ mắt khác:
- Kính goggle: đảm bảo dây đeo đầu không chen vào vùng đệm tai.
- Tấm che mặt gắn mũ: đảm bảo giá đỡ không đè lên đệm tai. Tấm che mặt 3M dùng với mũ cứng qua bộ nối như bộ nối nón an toàn 3M H8A kèm tấm che mặt W96; khi lắp chung với chụp tai, kiểm tra cả hai không chạm nhau ở vị trí sử dụng. Tấm che mặt không thay kính bảo hộ — vẫn đeo kính bên dưới.
- Mặt nạ phòng độc: dây đeo hoặc khung đầu không được nằm giữa đệm tai và mặt bên của đầu.
Thứ tự đeo khi dùng chụp tai gắn mũ
Chụp tai gắn mũ như X5P3E có lợi thế là người lao động không phải tháo mũ khi đeo kính. Thứ tự nên dạy:
- Đeo kính bảo hộ trước, chỉnh gọng nằm sát đầu, phẳng phía trên tai.
- Nếu có khẩu trang hoặc mặt nạ, chỉnh dây đeo gọn về phía sau gáy, không để dây vắt qua vùng đệm tai.
- Đội mũ cứng, rồi ép càng chụp tai vào tới khi nghe “click” ở cả hai bên.
- Chỉnh độ cao từng chụp tai để đệm ôm kín cả phần có gọng kính; chụp tai và càng không được chạm vào lớp lót hay mép mũ.
Các lỗi khác làm hở đệm tai và cách tự kiểm tra độ kín có trong bài cách đeo và bảo quản chụp tai gắn mũ 3M Peltor.
Kiểm tra bằng số đo, không bằng cảm giác
Mỗi người có dáng đầu, cỡ gọng và cách đeo khác nhau, nên cách chắc chắn nhất là đo. Hệ thống 3M E-A-Rfit đo mức giảm ồn thực của từng người (chỉ số PAR), và dòng X5 có đầu dò riêng. Nên đo khi người lao động đang mang đúng bộ đồ dùng hằng ngày — mũ, kính, khẩu trang nếu có — vì đó mới là mức bảo vệ họ thật sự nhận được. Nếu chênh lệch lớn so với khi không đeo kính, đổi sang kính gọng mảnh hơn hoặc cân nhắc nút tai, loại không bị gọng kính ảnh hưởng.
Với vị trí ồn rất cao, bắt buộc đội mũ và không yêu cầu cách điện, 3M Peltor X5P3E có NRR 31 dB, SNR 36 dB và lắp thẳng lên mũ 3M H-700 không cần adapter. Danh mục đầy đủ có ở trang chụp tai chống ồn 3M.
Câu hỏi thường gặp
Đeo kính bảo hộ với chụp tai có làm giảm khả năng chống ồn không?
Có thể, vì gọng kính nằm giữa đệm tai và da đầu. Mức ảnh hưởng phụ thuộc loại kính: trong phép đo của 3M, chụp tai X2A giảm từ SNR 31,6 dB xuống 30,0 dB khi đeo cùng kính SecureFit SF600, tức chỉ mất 1,6 dB. Kính gọng dày, bản rộng có thể làm mất nhiều hơn.
Nên chọn kính bảo hộ nào để đeo cùng chụp tai?
Nên chọn kính gọng mảnh, dẹt, ôm sát đầu và tránh gọng bản rộng, theo khuyến nghị của 3M. Ví dụ 3M mô tả gọng kính SecureFit 400 mềm dẻo, tự điều chỉnh theo cỡ đầu và dùng tốt với chụp tai. Sau khi chọn, nên kiểm tra mức giảm ồn thực tế bằng hệ thống E-A-Rfit.
Chênh lệch bao nhiêu dB thì được coi là chấp nhận được?
Theo hướng dẫn của 3M châu Âu, nếu chênh lệch giữa chụp tai đeo một mình và đeo cùng kính nằm trong khoảng ±3 dB, mức chênh đó vẫn nằm trong biên độ dao động giữa các người thử của phép đo, tức là tương thích tốt.
Đeo kính trước hay đội mũ có chụp tai trước?
Đeo kính trước, chỉnh gọng sát đầu, chỉnh dây khẩu trang về phía sau gáy, rồi mới đội mũ và ép chụp tai vào vị trí sử dụng. Sau đó chỉnh độ cao từng chụp tai để đệm ôm kín cả phần có gọng kính.
