Khi gắn DAC vào bo mạch thật, kỹ sư cần biết đầu ra có vào đúng dải sai số trước khi khâu phía sau dùng tới hay không. Bài toán đo thời gian thiết lập nghe đơn giản: cấp một bước mã, nhìn đầu ra trên máy hiện sóng. Thực tế, phải soi sai số mili-vôn hoặc micro-vôn ngay sau bước 10 V, trong khi máy hiện sóng chỉ có 8 tới 10 bit và dễ quá tải. Bài này trình bày định nghĩa, kỹ thuật kẹp của Jim Williams, cách đo glitch và cách chọn máy Keysight.

Đo thời gian thiết lập đầu ra DAC: định nghĩa và dải sai số
Theo tutorial MT-013 của Walt Kester (Analog Devices), trích lại trong bài IMTC 2006 của E. Balestrieri, thời gian thiết lập DAC có ba phần. Thời gian chết rất ngắn, đầu ra chưa đổi. Thời gian slew, bộ khuếch đại ra chạy với tốc độ lớn nhất về giá trị cuối. Thời gian rung, gồm phục hồi sau slew và thiết lập tuyến tính, kết thúc khi đầu ra nằm hẳn trong dải sai số.
Điểm bắt đầu đo có hai cách. Định nghĩa truyền thống tính từ điểm 50% của xung strobe dữ liệu, hoặc từ lúc dữ liệu tới các khoá đổi nếu DAC không có thanh ghi. Cách thứ hai tính từ lúc đầu ra rời dải sai số ban đầu, tức loại bỏ thời gian chết. Cách thứ nhất đủ cả bốn pha nhưng cần ít nhất hai kênh đo; cách thứ hai chỉ cần tín hiệu ra. Báo cáo phải ghi rõ mốc.
Dải sai số thường tính theo LSB. Datasheet DAC081C085 của TI định nghĩa thời gian thiết lập là lúc đầu ra vào trong ½ LSB của giá trị cuối, với LSB = VREF/2n. Với ±½ LSB và toàn thang 10 V, dải là ±20 mV ở 8 bit, ±5 mV ở 10 bit và ±1,22 mV ở 12 bit. Ở 16 bit, tính theo cùng công thức, ½ LSB chỉ còn 76,3 µV; MT-013 ghi nhận một số DAC 14 và 16 bit chỉ công bố thời gian thiết lập tới mức 12 bit vì đo tới 1 LSB ở 16 bit là thách thức lớn về thiết bị.

Bốn pha của dạng sóng và cách chọn mốc thời gian
Phần quyết định độ chính xác là đoạn cuối, nơi dao động chỉ còn vài phần nghìn bước nhảy. Quy trình gọn:
- Đưa xung strobe hoặc chân cập nhật (LDAC, CS) vào một kênh, đầu ra DAC vào kênh khác, kích theo sườn strobe.
- Chọn bước mã xấu nhất mà datasheet DAC ghi, thường là bước toàn thang theo cả hai chiều.
- Đo mốc 50% strobe, mốc rời dải ban đầu và mốc vào hẳn dải cuối.
- Giảm tốc quét để soi đuôi nhiệt: AN10 của Linear Technology cảnh báo chip tự nóng có thể làm đầu ra trôi ra ngoài giới hạn lâu sau khi trông như đã thiết lập.
Với DAC nhận dữ liệu qua giao diện nối tiếp tốc độ cao, phần đồng bộ và định thời được bàn trong bài kiểm thử JESD204B/C và định thời chuỗi ADC-DAC.
Vì sao không phóng to trực tiếp: độ phân giải dọc và quá tải
Để thấy cả bước 10 V trên 8 ô, máy cần khoảng 2 V/div, toàn thang 16 V. Tính theo số bit, một bước lượng tử của ADC 10 bit lúc này là 15,6 mV, của ADC 8 bit là 62,5 mV, lớn hơn dải ±1,22 mV của DAC 12 bit hơn chục lần. Độ phân giải dọc của máy, kể cả máy 10 bit, không đủ nếu nhìn cả bước nhảy.
Nếu đặt offset bằng giá trị cuối rồi tăng độ nhạy, gặp hai giới hạn. Thứ nhất là dải offset: trên Infiniium MXR B-Series và EXR, đường 50 Ω chỉ cho ±0,8 V ở thang từ 55 mV/div trở xuống; đường 1 MΩ cho ±5 V dưới 10 mV/div và ±20 V tới 200 mV/div. Thứ hai, và nghiêm trọng hơn, là quá tải: trước bước nhảy, vết sóng nằm ngoài màn hình hàng trăm ô. Datasheet MXR và EXR chỉ bảo đảm dải động ±4 ô quanh tâm màn hình. Jim Williams viết trong AN10 rằng đặc tính phục hồi quá tải khác nhau rất nhiều giữa các loại máy và thường không được công bố; phần phục hồi có thể bị đọc nhầm thành dao động của DAC.
AN10 đưa một phép thử đơn giản: tăng độ nhạy dọc từng bước gấp đôi. Khi xuất hiện gợn mới, hoặc khi dịch vị trí dọc mà dạng sóng đổi hình, máy đang quá tải và kết quả ở độ nhạy đó không dùng được.

Kỹ thuật kẹp: nút tổng giả và cổng lấy mẫu
Kỹ thuật kinh điển là nút tổng giả (false sum node). Hai điện trở bằng nhau tạo cầu giữa tín hiệu cần đo và một tín hiệu chuẩn ngược dấu; khi đã thiết lập, điện áp tại nút bằng 0. Hai điốt kẹp ngược chiều tại nút hạn chế biên độ trong lúc slew, nên máy hiện sóng chỉ thấy phần sai số. Do phân áp, đầu dò thấy một nửa sai số: dải ±1,22 mV của DAC 12 bit thành ±0,61 mV tại nút, đọc được ở 1 mV/div.
AN10 chỉ ra các bẫy của mạch này:
- Tín hiệu chuẩn phải phẳng trong giới hạn đo.
- Điện dung đầu dò tải nút. Đầu dò 1X thụ động không phù hợp vì điện dung lớn; đầu dò FET chủ động 1X dùng được.
- Mức kẹp vẫn gây quá tải. Điốt 1N4148 sụt 600 mV; bản cải tiến dùng Schottky kẹp ±300 mV, tin cậy ở vùng 0,1% tới 0,01%. Theo cách tính của AN10, kẹp 300 mV ở 1 mV/div là quá tải 300:1; ở 50 µV/div là 6000:1 và phục hồi quá tải chi phối toàn bộ dạng sóng.
Để vượt 0,01%, AN10 cắt tín hiệu theo cả thời gian: một cầu lấy mẫu Schottky đặt sau nút, mở bằng xung trễ điều chỉnh được, nên máy chỉ thấy tín hiệu khi gần thiết lập xong. Cách này quan sát được khoảng 10 µV. Với DAC 16 bit, ½ LSB tại nút chỉ ±38 µV, thấp hơn nhiễu nền 43 µV RMS của MXR trên đường 50 Ω ở 1 mV/div, băng thông 20 MHz, nên cần thêm lấy trung bình trên nhiều lần thu với kích ổn định.
Đo năng lượng glitch ở chuyển mã giữa thang
Glitch có hai nguồn, theo MT-013: ghép điện dung từ chuyển mạch số (xung dương và âm gần bằng nhau, tự triệt tiêu) và lệch thời điểm chuyển giữa các khoá trong DAC (thường đơn cực, lớn hơn, đáng lo hơn). Chuyển mã 0111…1 sang 1000…0 ở giữa thang cho quá độ lớn nhất. TI định nghĩa năng lượng glitch (glitch impulse) là năng lượng bơm vào đầu ra khi mã đổi, ghi bằng diện tích glitch theo nV·s. Đơn vị vôn-giây không phải đơn vị năng lượng; IEC 60748-4 gọi là diện tích glitch.
Cách đo:
- Lặp chuyển mã giữa thang theo hai chiều, kích theo strobe, đo cả glitch sườn lên và sườn xuống.
- Bước nhảy chỉ 1 LSB nên có thể dùng thang nhạy mà không quá tải lớn. Với DAC 0–10 V, giữa thang là 5 V, đúng biên offset ±5 V của đường 1 MΩ ở dưới 10 mV/div; đường 50 Ω không đủ offset.
- Giữ đủ băng thông: không dùng high-resolution vì chế độ này giảm băng thông. Ở 16 GSa/s, khoảng lấy mẫu là 62,5 ps.
- Tính diện tích ròng trên dữ liệu thu. MT-013 ước lượng bằng tổng các tam giác; ví dụ đỉnh 10 mV, đáy 2 ns cho ½ × 10 mV × 2 ns = 10 pV·s.
Trên dây chuyền, phán định đạt/không đạt có thể tự động hoá như kiểm tra mặt nạ máy hiện sóng đạt/không đạt tự động.

Chọn máy hiện sóng Keysight cho phép đo thời gian thiết lập
Hai khâu cần hai cấu hình trái ngược. Đuôi thiết lập cần nhiễu thấp và nhiều bit, chấp nhận giảm băng thông; glitch cần băng thông và tốc độ lấy mẫu đầy đủ.
- Máy hiện sóng Keysight MXR108B: 1 GHz, 8 kênh, ADC 10 bit, 16 GSa/s trên mọi kênh. High-resolution chọn theo bit hoặc băng thông: 12 bit ở 3,2 GSa/s và 1,2 GHz, 14 bit ở 800 MSa/s và 300 MHz. Nhiễu 43 µV RMS ở 1 mV/div, đường 50 Ω, 20 MHz. Tám kênh đủ cho strobe, đầu ra DAC và nút tổng giả.
- Máy hiện sóng Keysight EXR254A: 2,5 GHz, 4 kênh, cùng ADC 10 bit và 16 GSa/s, cùng bảng high-resolution; băng thông cao hơn cho glitch nhanh của DAC tốc độ cao.
- Máy hiện sóng Keysight MSOX6004A: 4 kênh analog cộng 16 kênh số, 20 GSa/s nửa kênh, 4 Mpts. ADC 8 bit; high-resolution 12 bit chỉ có từ 20 µs/div ở 2 GSa/s, nên ở thang nano-giây hãy dùng lấy trung bình (2 tới 65.536 lần). Kênh số hợp với DAC song song khi cần mốc strobe và mã.
Kết luận
Đo thời gian thiết lập là đo sai số rất nhỏ ngay sau bước rất lớn. Xác định dải sai số theo LSB và mốc bắt đầu trước khi đo; đừng phóng to trực tiếp khi chưa kiểm tra quá tải; dùng nút tổng giả có kẹp cho vùng 0,1% tới 0,01%, cổng lấy mẫu và lấy trung bình cho 16 bit; đo glitch ở chuyển mã giữa thang với đủ băng thông.
Phép đo mili-vôn chỉ đáng tin khi máy hiện sóng và đầu dò còn trong giới hạn chính xác công bố. Techmaster Electronics hiệu chuẩn máy hiện sóng theo ISO/IEC 17025 và tư vấn cấu hình đo cho chuỗi chuyển đổi dữ liệu. Liên hệ hotline 0908 173 345.






