Ít thiết bị đo nào có tuổi thọ phục vụ dài như chiếc đồng hồ vạn năng để bàn 6½ digit này. Rất nhiều hệ thống test tự động ở Việt Nam vẫn đang chạy nó, và câu hỏi thường gặp nhất không phải “nó đo được gì” mà là “có nên thay chưa, và thay bằng cái gì”. Bài viết so sánh Keysight 34401A với hai model kế nhiệm được Keysight chỉ định — 34461A và 34465A — rồi đưa ra cây quyết định dựa trên ràng buộc thực tế của phòng đo, không dựa trên tuổi máy.
Thông số 34401A trên giấy
Các chỉ tiêu do Keysight công bố cho 34401A: độ phân giải 6½ digit; 10 chức năng đo gồm điện áp DC/AC, dòng DC/AC, điện trở 2 dây và 4 dây, diode, thông mạch, tần số và chu kỳ; sai số DCV cơ bản 0,0035%; điện áp vào tối đa 1000 V; dòng vào tối đa 3 A; tốc độ 1.000 số đọc mỗi giây; bộ nhớ 512 số đọc.
Về vòng đời, Keysight ghi rõ máy đã ngừng sản xuất từ ngày 01/12/2016. Điều đó không đồng nghĩa với hết dùng được: máy vẫn hiệu chuẩn bình thường và vẫn cho số đọc đúng như ngày đầu, miễn là duy trì lịch hiệu chuẩn.
Model thay thế cho 34401A là model nào?
Đây là điểm khiến việc so sánh dễ hơn hẳn so với các dòng khác. Keysight nêu thẳng: 34461A là thế hệ kế tiếp của 34401A, và mô tả nó là bản thay thế tương thích lệnh SCPI của 34401A. Model thứ hai được nhắc tới là 34465A, cũng thuộc họ Truevolt.
Chữ “tương thích SCPI” mới là thông tin đắt giá nhất trong cả bài so sánh này, và lát nữa sẽ rõ vì sao.
Bảng đối chiếu: chỗ nào thực sự khác
| Chỉ tiêu | 34401A | 34461A |
|---|---|---|
| Độ phân giải | 6½ digit | 6½ digit |
| Sai số DCV cơ bản | 0,0035% | 35 ppm |
| Tốc độ đọc | 1.000 số đọc/giây | 1.000 số đọc/giây |
| Bộ nhớ số đọc | 512 | 10.000 |
| Màn hình | Hiển thị đoạn | Màu 4,3 inch, có histogram và biểu đồ xu hướng |
| Kết nối | — | LAN, USB, GPIB (tùy chọn) |
| Dải dòng DC nhỏ | — | Từ 100 µA đến 10 A |
| Trạng thái | Ngừng sản xuất 01/12/2016 | Đang bán |
Hai điều đáng chú ý khi đọc bảng này. Thứ nhất, độ phân giải và tốc độ đọc không đổi — cả hai đều 6½ digit và 1.000 số đọc mỗi giây. Nếu kỳ vọng thế hệ mới nhanh hơn hay nhiều chữ số hơn thì kỳ vọng đó sai; giá trị nằm ở chỗ khác.
Thứ hai, các ô ghi dấu “—” là cố ý để trống. Đó là những chỉ tiêu mà trang sản phẩm đã tra không công bố, và bài viết này chọn để trống thay vì điền số suy đoán. Khi cần con số chính xác đưa vào hồ sơ thầu, hãy lấy từ datasheet của đúng model và đúng bản hiệu lực.
Vì sao “tương thích SCPI” là yếu tố quyết định
Với một chiếc đồng hồ vạn năng đứng lẻ trên bàn, đổi máy là chuyện đơn giản. Nhưng phần lớn đồng hồ vạn năng Keysight 34401A đang phục vụ không đứng lẻ — chúng nằm trong hệ thống test tự động, được điều khiển bằng chương trình đo viết sẵn.
Chi phí thật khi thay một thiết bị trong hệ như vậy hiếm khi là giá thiết bị. Nó là công viết lại chương trình, và quan trọng hơn, là công thẩm định lại chương trình đó để chứng minh kết quả đo vẫn tương đương. Với hệ thống phục vụ sản xuất hoặc phục vụ hồ sơ chất lượng, khâu thẩm định lại có thể tốn nhiều hơn tiền mua máy vài lần.
Đó chính là điều mà tính tương thích SCPI của 34461A xử lý. Khi bộ lệnh điều khiển giữ nguyên, phần lớn chương trình đo chạy được mà không phải sửa. Rủi ro và chi phí chuyển đổi tụt xuống rõ rệt — và đây là lý do kỹ thuật, không phải lý do thương mại, để ưu tiên 34461A hơn một model bất kỳ có thông số tương đương.
Ba nhánh quyết định
Nhánh A — Giữ 34401A
Áp dụng khi hệ thống đang chạy ổn định, chương trình đo đã viết và đã thẩm định, và quy trình không cần ghi dữ liệu dài hay xem phân bố số đọc. Máy vẫn hiệu chuẩn được; việc cần làm là duy trì lịch hiệu chuẩn và chuẩn bị dần phương án dự phòng dài hạn, vì linh kiện thay thế cho một model ngừng sản xuất từ 2016 sẽ khó dần theo thời gian.
Nhánh B — Chuyển sang 34461A
Áp dụng khi cần thay thế tương đương với ít xáo trộn nhất. Đây là nhánh Keysight khuyến nghị: cùng 6½ digit, cùng tốc độ 1.000 số đọc mỗi giây, tương thích lệnh SCPI, đồng thời được thêm bộ nhớ 10.000 số đọc, màn hình màu 4,3 inch có histogram và biểu đồ xu hướng, cùng kết nối LAN/USB/GPIB.
Nhánh C — Cân nhắc 34465A
Áp dụng khi yêu cầu đo vượt khỏi khung 6½ digit cơ bản. Khi đó nên xét tiếp trong họ Truevolt thay vì mặc định chọn bản thay thế trực tiếp. Bài đánh giá chi tiết 34465A đi sâu vào các tính năng bổ sung của model này.
Thứ tự kiểm tra trước khi quyết
- Kiểm tra ràng buộc phần mềm trước tiên. Chương trình đo có gọi lệnh SCPI của 34401A không? Nếu có, tính tương thích của 34461A là yếu tố cân nặng nhất trong quyết định — nó cắt phần lớn công viết lại và thẩm định.
- Sau đó mới xét tính năng mới. Bộ nhớ 10.000 số đọc và màn hình có histogram chỉ đáng tiền khi quy trình thực sự cần xem phân bố của tập số đọc, chẳng hạn khi đánh giá độ ổn định của một nguồn chuẩn hoặc khảo sát trôi theo nhiệt độ.
- Cuối cùng mới xét dải đo. Nếu cần đo dòng DC rất nhỏ, dải từ 100 µA của 34461A là điểm cộng cụ thể so với máy cũ.
Kết luận thực dụng
34401A không phải một chiếc máy “lỗi thời”. Nó là một thiết kế đã hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời gian rất dài, và với hệ thống đang chạy ổn thì lý do kỹ thuật để thay gấp là không có. Điều nên làm là tách bạch hai câu hỏi: máy hiện tại còn dùng được không (còn, nếu vẫn hiệu chuẩn đạt) và đầu tư mới thì mua gì (dòng Truevolt).
Khi đến lúc thay, hãy để ràng buộc phần mềm dẫn dắt quyết định. Tham khảo thêm danh mục đồng hồ vạn năng để bàn và bài 34461A theo ngành nghề để thấy model kế nhiệm được dùng thực tế ra sao.
Cần đối chiếu cấu hình cụ thể, hoặc cần hiệu chuẩn chiếc Keysight 34401A đang có? Techmaster Electronics là đại lý ủy quyền Keysight tại Việt Nam, có phòng hiệu chuẩn ISO/IEC 17025 và hỗ trợ kỹ thuật trọn đời máy.
