Có một câu trong hướng dẫn sử dụng của 3M mà phần lớn nhà máy Việt Nam chưa đưa vào quy trình: tuổi thọ của dây chống sốc không tính theo năm. 3M viết thẳng — chừng nào sản phẩm còn qua được tiêu chí kiểm tra thì còn được dùng. Và ngược lại, một sợi dây mới mua tháng trước vẫn phải bỏ ngay nếu vướng một điều kiện loại bỏ.
Bài này gom quy trình kiểm tra, vệ sinh, đánh dấu và bảo quản cho bộ dây chống sốc, dây định vị và móc khoá, theo đúng hướng dẫn sử dụng và các Technical Bulletin của 3M.
Hai chu kỳ kiểm tra, không thay được cho nhau
| Chu kỳ | Ai làm | Tần suất |
|---|---|---|
| Kiểm tra trước khi dùng | Chính người sử dụng | Trước mỗi lần dùng |
| Kiểm tra định kỳ | Người có thẩm quyền khác người sử dụng | Cách nhau không quá 12 tháng |
Hai chi tiết hay bị làm sai. Thứ nhất, người kiểm tra định kỳ phải là người khác người dùng. Đây là yêu cầu trong hướng dẫn, không phải khuyến nghị. Thứ hai, mốc 12 tháng là trần, không phải chuẩn: 3M ghi rõ tần suất dùng cao và điều kiện khắc nghiệt đòi hỏi rút ngắn chu kỳ. Và người có thẩm quyền là người quyết định con số cụ thể theo điều kiện công trường.
Hồ sơ kiểm tra phải được lưu, và 3M khuyến nghị để sổ kiểm tra ngay gần thiết bị hoặc ở chỗ người dùng lấy được. Đồng thời ghi ngày kiểm tra gần nhất hoặc kế tiếp lên chính sản phẩm.
Kiểm gì trên từng loại
Dây chống sốc
Với Dây đai an toàn 3M 1244306, thứ phải soi kỹ nhất là bộ hấp thụ năng lượng: vỏ bọc còn nguyên. Không có dấu hiệu băng tear web đã xé, không rách, không cháy sém. Kế đến là bản dệt trên toàn chiều dài — cắt, xơ, cháy, dính hoá chất, đổi màu. Cuối cùng là hai snap hook thép mạ kẽm: biến dạng, nứt, ăn mòn, và lẫy đóng có bật về đúng vị trí không.
Nhãn sản phẩm phải còn đọc được. Nhãn mất chữ nghĩa là không tra được mã, không tra được lô. Và không chứng minh được thiết bị thuộc lớp năng lượng nào. Riêng điều đó đã đủ để loại khỏi sử dụng.
Dây định vị
Với Bảo hộ 3M Protecta 1200314, tâm điểm là thừng bện 10,5 mm và cơ cấu trigger. Thừng cần được vuốt hết chiều dài để tìm chỗ phồng, chỗ xẹp, lõi bị đứt bên trong, và vùng cứng lại do dính nhựa đường hoặc hoá chất. Cơ cấu trigger phải kẹp chắc khi buông tay và trượt trơn khi bóp. Kể cả sau khi thừng đã ướt và bẩn, vì đó chính là điều kiện nó được thiết kế để làm việc.
Hai đầu nối cũng phải kiểm: snap hook AJ523 cửa 21 mm và carabiner ba thao tác AJ572 cửa 24 mm.
Móc khoá
Với Móc khóa 3M AJ501, ba thứ phải thử bằng tay: thân có biến dạng hay nứt không, cửa 17 mm có đóng kín và bật về đúng vị trí không, và ren khoá có vặn hết hành trình trơn tru không. Ren bị bẹp hoặc kẹt cát là lỗi loại bỏ — vì một carabiner không vặn khoá được thì đúng bằng một carabiner không khoá.
Bốn điều kiện loại bỏ dứt khoát
- Đã chịu một cú hãm rơi hoặc lực va đập. Hướng dẫn của 3M yêu cầu loại khỏi sử dụng ngay và phá huỷ thiết bị.
- Kiểm tra phát hiện hư hỏng hoặc trạng thái không an toàn. Cùng cách xử lý.
- Không đọc được nhãn. Không truy được mã và lô.
- Không có hồ sơ. Thiết bị không rõ lịch sử là thiết bị không dùng được cho công việc có rủi ro chết người.
Và một điều dứt khoát nữa: sản phẩm này không sửa được. 3M ghi rõ không được tìm cách sửa chữa. Khi loại bỏ, phải cắt đôi dây hoặc làm hỏng hẳn để không ai vô tình dùng lại. Bước này quan trọng ở Việt Nam hơn nhiều nơi khác, vì dây “còn nhìn được” rất dễ quay lại kho vật tư.
Giặt: đúng ba con số
Technical Bulletin về vệ sinh bản dệt của 3M và hướng dẫn sử dụng cùng nêu một quy trình:
- Dùng chất tẩy nhẹ không chứa thuốc tẩy — loại dùng giặt quần áo thường là được.
- Nhiệt độ nước khi giặt không vượt 54,4 °C (130 °F).
- Xả bằng nước sạch, treo phơi khô tự nhiên nơi thoáng gió, tránh nắng trực tiếp; nhiệt độ hong khô cũng không vượt 54,4 °C.
Nếu giặt máy, 3M khuyến nghị cho sản phẩm vào túi lưới để tránh rối và chạy trọn chu trình giặt–xả. Tuyệt đối không sấy nóng, không phơi trên mái tôn giữa trưa. Tia UV và nhiệt là hai thứ làm suy giảm sợi tổng hợp nhanh nhất.
Đánh dấu thiết bị: một lỗi rất phổ biến ở Việt Nam
Nhiều nhà máy đánh số thiết bị bằng bút sơn hoặc sơn xịt. Technical Bulletin Marking and Identifying Web Products của 3M (Release 2, 10/2017) nói thẳng: không được dùng sơn hoặc bút sơn để đánh dấu trực tiếp lên bản dệt. Lý do rất cụ thể — sơn ngấm vào sợi, khô lại, rồi làm sợi gãy khi bản dệt bị uốn.
Cách 3M chấp nhận:
- Bút lông dầu vĩnh viễn loại chống nước và mau khô, viết trực tiếp lên bản dệt.
- Nhãn hoặc thẻ nhận dạng rời, buộc bằng dây rút nhựa luồn qua bản dệt hoặc vòng dệt. Không tán đinh, không đục lỗ, không dán keo nhãn lên bản dệt ngoài hiện trường.
- Đặt nhãn ở chỗ không cản trở hoạt động của sản phẩm — tránh xa snap hook, vòng nối, khoá.
- Có thể đục lỗ trên nhãn ghi kiểm tra để đánh dấu tháng kiểm, nhưng không được đục lên bản dệt.
3M cũng cảnh báo một số dung môi trong mực và vật liệu đánh dấu có thể làm giảm độ bền bản dệt, đặc biệt ở nhiệt độ cao và nồng độ đậm.
Bảo quản
Kho đúng cho nhóm thiết bị này là nơi mát, khô, sạch, tránh nắng trực tiếp và tránh khu vực có hơi hoá chất. Sau thời gian lưu kho dài, phải kiểm tra kỹ lại toàn bộ trước khi đưa ra dùng — không mặc định “để trong kho thì vẫn còn mới”.
Thiết bị đang chờ bảo dưỡng phải được gắn thẻ “KHÔNG SỬ DỤNG”, và thẻ đó chỉ được gỡ sau khi công việc bảo dưỡng đã làm xong. Với thiết bị đã đưa ra khỏi sử dụng, chỉ người có thẩm quyền mới được cho quay lại sử dụng, và phải xác nhận bằng văn bản.
Thẻ RFID: ghi nhận kiểm tra không cần chép tay
Dòng dây hấp thụ năng lượng hiện hành của 3M có gắn thẻ RFID, dùng cùng đầu đọc để ghi kết quả kiểm tra vào hệ thống. Với đội vài trăm bộ dây thì đây là khác biệt thật giữa hồ sơ đầy đủ và hồ sơ trên giấy tờ. 3M cũng lưu ý: khi thải bỏ sản phẩm, phải tháo thẻ RFID ra và xử lý theo quy định địa phương.
Quy trình kiểm tra tương ứng cho dây đai toàn thân đi kèm nằm ở bài kiểm tra, vệ sinh và bảo quản dây đai toàn thân 3M; cách tính khoảng trống rơi cho chính sợi dây này nằm ở bài khoảng trống rơi 3,90 m của ShockWave2. Xem nhóm hàng tại trang dây cứu sinh.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu phải kiểm tra dây chống sốc một lần?
Có hai chu kỳ riêng biệt. Người sử dụng tự kiểm tra trước mỗi lần dùng. Ngoài ra, một người có thẩm quyền khác người sử dụng phải kiểm tra định kỳ với khoảng cách không quá 12 tháng. Mốc 12 tháng là giới hạn trên, còn tần suất dùng cao và điều kiện khắc nghiệt thì phải rút ngắn, do người có thẩm quyền quyết định theo điều kiện thực tế của công trường.
Dây chống sốc dùng được mấy năm?
3M không đặt hạn dùng theo năm. Hướng dẫn sử dụng ghi rằng tuổi thọ được quyết định bởi điều kiện làm việc và bảo dưỡng. Và chừng nào sản phẩm còn đạt tiêu chí kiểm tra thì còn được sử dụng. Ngược lại, sản phẩm đã chịu một cú hãm rơi hoặc lực va đập phải loại bỏ ngay bất kể mua bao lâu.
Giặt dây chống sốc thế nào cho đúng?
Dùng chất tẩy nhẹ không chứa thuốc tẩy. Nước giặt không vượt 54,4 °C, xả sạch rồi treo phơi khô tự nhiên nơi thoáng gió và tránh nắng trực tiếp. Nhiệt độ hong khô cũng không vượt 54,4 °C. Nếu giặt máy thì cho vào túi lưới để tránh rối. Không sấy nóng và không phơi dưới nắng gắt vì tia UV làm suy giảm sợi tổng hợp.
Có được sơn số thứ tự lên dây không?
Không. Technical Bulletin của 3M về đánh dấu sản phẩm bản dệt nêu rõ không dùng sơn hoặc bút sơn trực tiếp lên bản dệt. Vì sơn ngấm vào sợi rồi khô lại và làm sợi gãy khi uốn. Cách được chấp nhận là dùng bút lông dầu vĩnh viễn chống nước, hoặc gắn thẻ nhận dạng rời bằng dây rút nhựa. Đặt ở chỗ không cản trở hoạt động của sản phẩm và không tán đinh, không đục lỗ, không dán keo lên bản dệt.
