Hai chiếc mũ nhìn qua tưởng cùng loại, nhưng nếu đọc phép thử đằng sau hai tiêu chuẩn thì khoảng cách rất xa. EN 812 dành cho mũ chống va đập, EN 397 dành cho mũ an toàn công nghiệp. Cả hai đều thả một vật 5 kg xuống mũ, và đó là chỗ giống nhau cuối cùng.
Bài này đặt bốn con số của hai phép thử cạnh nhau, rồi đối chiếu với ngưỡng mà quy chuẩn Việt Nam đặt ra — vì đó mới là con số quyết định khi lập hồ sơ tại nhà máy.
Bảng đối chiếu hai phép thử
Bốn con số làm nên toàn bộ khác biệt là: độ cao thả, năng lượng va đập, lực truyền tối đa cho phép và khối lượng mũi côn đâm xuyên. Bảng dưới in đậm đúng bốn dòng đó.
| Phép thử | EN 812:2012 — mũ chống va đập | EN 397:2012 — mũ an toàn công nghiệp |
|---|---|---|
| Khối lượng vật va đập | 5 kg, đầu phẳng | 5 kg |
| Độ cao thả | 250 mm | 1 m |
| Năng lượng va đập tương ứng | ≈ 12,5 J | ≈ 49 J |
| Lực truyền tối đa cho phép | ≤ 15 kN | ≤ 5 kN |
| Vật đâm xuyên | mũi côn 500 g | mũi côn 3 kg |
| Độ cao thả (đâm xuyên) | 500 mm | 1 m |
| Tiêu chí đạt (đâm xuyên) | Mũi thử không được chạm vào khuôn đầu | |
Con số năng lượng được tính từ khối lượng nhân gia tốc trọng trường nhân độ cao (E = m·g·h), nên ghi kèm dấu xấp xỉ. Bản thân hai tiêu chuẩn quy định khối lượng và độ cao chứ không in sẵn giá trị jun.
Hai kết luận rút ra từ bảng
1. Phép thử của EN 397 mạnh gần gấp bốn lần
49 jun so với 12,5 jun. Nói cách khác, mũ an toàn công nghiệp phải chịu được một cú va có năng lượng lớn hơn nhiều so với thứ mà mũ chống va đập được thiết kế để chịu.
2. Ngưỡng “đạt” của EN 812 cũng dễ hơn ba lần
Đây là điểm ít người để ý và là điểm quan trọng hơn. Ngay trong phép thử nhẹ hơn, EN 812 vẫn cho phép truyền tới 15 kN xuống khuôn đầu, còn EN 397 chỉ cho phép 5 kN. Nghĩa là hai tiêu chuẩn không chỉ khác nhau ở độ mạnh của cú đánh, mà còn khác nhau ở mức lực được coi là chấp nhận được.
Ghép hai điều đó lại: mũ chống va đập chịu cú nhẹ hơn và được phép để lọt nhiều lực hơn. Đó là lý do 3M viết thẳng trong tài liệu kỹ thuật của dòng First Base 3 rằng sản phẩm không cung cấp mức bảo vệ ngang với mũ an toàn công nghiệp theo EN 397.
Phép thử đâm xuyên: khác biệt lớn nhất
Mũi côn của EN 397 nặng 3 kg thả từ 1 m; của EN 812 nặng 500 g thả từ 500 mm. Chênh lệch ở đây lớn hơn cả phép thử va đập, và nó phản ánh đúng loại mối nguy: vật rơi từ trên cao thường có đầu nhọn hoặc cạnh sắc, còn việc đầu va vào một thanh dầm thì không.
Trong EN 812, mẫu thử còn được tiền xử lý bằng nhiệt độ cao, nhiệt độ thấp, ngâm nước và lão hoá tia cực tím trước khi thử; điểm va đập được lấy ở phía trước và phía sau mũ với khuôn đầu nghiêng 30° và 60°.
Con số của Việt Nam: QCVN 06:2012 đặt trần 5,0 kN
Đây là phần thường bị bỏ qua khi so sánh hai chuẩn châu Âu. Ở Việt Nam, mũ an toàn công nghiệp chịu sự điều chỉnh của QCVN 06:2012/BLĐTBXH, ban hành kèm Thông tư 04/2012/TT-BLĐTBXH ngày 16/02/2012, với phương pháp thử dẫn chiếu TCVN 6407-1998.
Mục 2.3.1.1 của quy chuẩn ghi yêu cầu bắt buộc về độ giảm chấn:
Lực truyền xuống khuôn đầu không được quá 5,0 kN hoặc sự giảm tốc của vật va đập 5 kg không được lớn hơn 100 gn.
Cùng ngưỡng với EN 397. Quy chuẩn còn đặt các yêu cầu bắt buộc khác:
- Độ bền đâm xuyên: đỉnh mũi thử không được chạm bề mặt khuôn đầu (mục 2.3.1.2).
- Độ bền cháy: vật liệu thân mũ không được cháy thành ngọn lửa sau 5 giây kể từ khi bị đốt (mục 2.3.1.3).
- Khối lượng mũ hoàn chỉnh không quá 400 g; vượt thì phải ghi rõ vào nhãn (mục 2.2.7).
- Khe hở thẳng đứng 25 – 50 mm và khe hở xung quanh 5 – 20 mm (mục 2.2.4 và 2.2.5).
Các yêu cầu bổ sung, áp dụng khi nhà sản xuất công bố, gồm thử nhiệt độ thấp ở 0 °C, độ cách điện với dòng rò không quá 1,2 mA, và độ cứng ép ngang với biến dạng ngang tối đa 40 mm và biến dạng dư không quá 15 mm. Ký hiệu tương ứng ghi trên nhãn là 0°C, RL và 440V.
Điều này nghĩa là gì với mũ chống va đập
Cần nói cho chính xác, tránh cả hai kiểu diễn giải sai:
- Không đúng khi nói mũ chống va đập “vi phạm QCVN 06” hay “là hàng cấm”. QCVN 06 điều chỉnh mũ an toàn công nghiệp; mũ chống va đập là loại sản phẩm khác nên nằm ngoài phạm vi quy chuẩn đó.
- Đúng khi nói: ở vị trí mà pháp luật hoặc nội quy công trường yêu cầu mũ an toàn công nghiệp, phải dùng mũ đạt QCVN 06 và có gắn dấu hợp quy trên thân mũ; mũ chống va đập không thay thế được. Chính 3M cũng ghi “must not be used for mandatory safety helmet applications”.
Mục 4 của quy chuẩn quy định mũ nhập khẩu phải được chứng nhận hợp quy và phải gắn dấu hợp quy trên thân mũ trước khi lưu thông — điểm đáng đưa vào yêu cầu hồ sơ khi mua nhóm mũ cứng như 3M SecureFit H-701SFV-UV hay Mũ bảo hộ 3M HC43 vàng.
Còn quai cằm thì sao?
EN 397 có một yêu cầu mà EN 812 không có: nếu mũ có quai cằm thì điểm neo quai phải nhả ra ở lực từ 150 N đến 250 N, và bản quai rộng ít nhất 10 mm khi chưa căng. Ngưỡng nhả này tồn tại để chiếc mũ bị mắc kẹt không kéo theo cổ người đội.
Mũ chống va đập thì không có quai cằm — hệ giữ đầu của dòng First Base 3 chỉ gồm một dải vải, một vòng thun và một con trượt nhựa. Quai cằm là món của nhóm mũ cứng, ví dụ dây quai nón 3M 1990.
Bảng chốt nhanh cho hồ sơ
| Câu hỏi trong hồ sơ | Mũ chống va đập | Mũ an toàn công nghiệp |
|---|---|---|
| Chuẩn ghi trên nhãn | EN 812:2012 | EN 397 hoặc ANSI Z89.1; tại Việt Nam thêm QCVN 06:2012 |
| Bảo vệ trước vật rơi | Không | Có |
| Dấu hợp quy trên thân mũ | Không thuộc phạm vi | Bắt buộc với hàng nhập khẩu |
| Dùng ở nơi bắt buộc mũ an toàn | Không được | Được |
Sản phẩm cụ thể theo EN 812 trong danh mục: Mũ bảo hộ 3M 2030610 đen và các bản khác của mũ chống va đập 3M First Base 3. Cách áp bảng này vào từng vị trí cụ thể nằm ở bài checklist 12 câu phân định mũ chống va đập và mũ cứng. Riêng cách đọc hệ ANSI Z89.1 Type và Class đã có bài riêng: tiêu chuẩn mũ bảo hộ ANSI Z89.1 Type/Class và EN 397. Vị trí nào nằm trong phạm vi EN 812 thì xem bài mũ chống va đập dùng ở đâu là đúng, và toàn bộ danh mục bảo hộ 3M nằm ở trang nhà phân phối 3M tại Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
EN 812 là tiêu chuẩn gì?
Là tiêu chuẩn châu Âu cho mũ chống va đập dùng trong công nghiệp. Phép thử hấp thụ xung động thả một vật 5 kg đầu phẳng từ độ cao 250 mm, tương đương khoảng 12,5 jun, và lực truyền xuống khuôn đầu không được vượt quá 15 kN. Phép thử đâm xuyên dùng mũi côn 500 gam thả từ 500 mm, tiêu chí đạt là mũi thử không chạm vào khuôn đầu.
EN 812 và EN 397 khác nhau ở đâu?
Khác ở cả độ mạnh của phép thử lẫn ngưỡng được coi là đạt. EN 397 thả vật 5 kg từ 1 mét, tức khoảng 49 jun, và chỉ cho phép lực truyền tối đa 5 kN. EN 812 thả cùng khối lượng nhưng từ 250 mm, tức khoảng 12,5 jun, mà vẫn cho phép tới 15 kN. Phép thử đâm xuyên cũng chênh lệch lớn: mũi côn 3 kg thả từ 1 mét so với mũi côn 500 gam thả từ 500 mm.
Mũ chống va đập có đạt QCVN 06:2012 không?
Mũ chống va đập không thuộc phạm vi điều chỉnh của QCVN 06:2012, vì quy chuẩn này áp dụng cho mũ an toàn công nghiệp. Quy chuẩn đặt trần lực truyền xuống khuôn đầu là 5,0 kN, cùng mức với EN 397, trong khi EN 812 cho phép tới 15 kN. Ở nơi bắt buộc đội mũ an toàn công nghiệp thì phải dùng mũ đạt QCVN 06 và có gắn dấu hợp quy trên thân mũ.
Vì sao quai cằm mũ bảo hộ phải nhả ra ở lực nhất định?
Để chiếc mũ bị mắc kẹt không kéo theo cổ người đội. EN 397 quy định điểm neo quai cằm phải nhả ra ở lực từ 150 N đến 250 N, và bản quai rộng ít nhất 10 mm khi chưa căng. Yêu cầu này chỉ có ở EN 397; mũ chống va đập theo EN 812 không có quai cằm.
