Phin lọc là loại vật tư mà lỗi không phát ra tín hiệu. Mũ nứt thì nhìn thấy, dây đai sờn thì sờ thấy, còn một cái phin lắp lệch nửa milimét hoặc đã bão hoà than hoạt tính thì vẫn trông y như cái phin tốt — cho tới khi ai đó thấy chóng mặt.
Vì vậy khâu kiểm tra trước ca ở đây không dựa vào cảm nhận mà dựa vào danh sách việc phải soi. Dưới đây là 28 mục, chia theo bốn thời điểm trong ngày, kèm 6 tình huống mà quy trình phải dừng lại thay vì “để ý thêm”. Toàn bộ căn cứ lấy từ hướng dẫn sử dụng và tài liệu kỹ thuật của 3M.
Trước ca — tại tủ vật tư (8 mục)
| # | Việc kiểm | Đạt khi |
|---|---|---|
| 1 | Mã phin có đúng họ kết nối của mặt nạ đang dùng không | Mã bắt đầu bằng D đi với mặt nạ HF-800 hoặc FF-800; mã bốn chữ số đi với mặt nạ 6000, 7000 hoặc FF-400 |
| 2 | Mã phin có đúng hoá chất của công đoạn hôm nay không | Đối chiếu với bảng chất đã lập cho khu vực đó |
| 3 | Hạn dùng in trên bao phin | Còn hạn — 3M yêu cầu kiểm tra trước lần dùng đầu tiên |
| 4 | Bao phin còn nguyên niêm | Chưa mở, chưa rách |
| 5 | Đủ số lượng cho cả mặt nạ | Hai phin mỗi mặt nạ, không phải một |
| 6 | Nếu dùng tấm lọc phủ ngoài: đã có đủ vòng giữ chưa | Họ Secure Click cần D701 và 4 tấm mỗi mặt nạ; họ chốt cài cần nắp 501 |
| 7 | Khu vực để tủ vật tư | Mát, khô, tách khỏi nguồn hơi hoá chất |
| 8 | Mặt nạ dự phòng và phụ tùng | Có sẵn van hít thở, màng nói, dây đeo đầu thay thế |
Mục 5 là mục hay hụt nhất khi cấp phát: phin khí Secure Click như phin lọc 3M D8003 đóng thùng 60 chiếc tức 30 cặp, nghĩa là một thùng chỉ đủ cho 30 lượt thay chứ không phải 60.
Trước ca — trên tay người đeo (9 mục)
| # | Việc kiểm | Đạt khi |
|---|---|---|
| 9 | Vỏ phin | Không nứt, không móp, không thủng |
| 10 | Khớp nối của phin | Không sứt, không vỡ — 3M yêu cầu bảo đảm khớp nối không hỏng |
| 11 | Bề mặt lọc của tấm lọc hạt | Không rách, không ướt, không bám dầu |
| 12 | Vành đệm mặt nạ | Silicone còn mềm, không rạn, không biến dạng |
| 13 | Van hít và van thở | Còn đủ, nằm phẳng, không cong vênh |
| 14 | Màng nói (mã có SD) | Không thủng, không bong |
| 15 | Dây đeo đầu và khoá | Còn đàn hồi, khoá giữ được |
| 16 | Mặt người đeo | Không có râu hay vật gì cản đường tiếp xúc của vành đệm |
| 17 | Người đeo đã kiểm tra độ khít chưa | Có hồ sơ kiểm tra độ khít còn hiệu lực |
Mục 16 và 17 không phải thủ tục giấy tờ. Vành đệm không kín thì không khí bẩn đi vòng qua phin — mọi thứ phía trên trở nên vô nghĩa. Và theo tài liệu 3M, chính kết quả kiểm tra độ khít mới quyết định thiết bị được dùng tới ngưỡng nồng độ nào.
Khi lắp (6 mục)
| # | Việc kiểm | Đạt khi |
|---|---|---|
| 18 | Gióng khớp trước khi ấn | Cổng phin thẳng hàng với cổng mặt nạ (họ D); khấc trùng dấu (họ chốt cài) |
| 19 | Tín hiệu xác nhận | Họ D: nghe rõ tiếng “click”. Họ chốt cài: vặn đủ 1/4 vòng, không vặn thêm được |
| 20 | Nút nhả màu xanh (họ D) | Đã bật trở lại vị trí ban đầu |
| 21 | Nếu không kêu “click” | Nâng nhẹ phin lên rồi ấn lại — 3M ghi nguyên nhân thường là góc đưa vào lệch |
| 22 | Cả hai bên đã có phin | 3M ghi thành một bước riêng trong hướng dẫn |
| 23 | Kiểm tra độ kín bằng nút bấm (mặt nạ HF-800) | Đã thực hiện — đây là tính năng 3M thiết kế sẵn cho dòng này |
Mục 19 và 20 là hai mục quản đốc kiểm được từ xa, bằng mắt, mà không cần chạm vào thiết bị của công nhân. Đó là lợi thế vận hành thật của họ khớp nối nhanh trên mặt nạ 3M HF-802SD so với thao tác vặn ở họ cũ.
Sau ca (5 mục)
| # | Việc kiểm | Đạt khi |
|---|---|---|
| 24 | Tháo phin ra khỏi mặt nạ | Bấm nút xanh và kéo (họ D); vặn ngược (họ chốt cài) |
| 25 | Vệ sinh mặt nạ | Rửa thân mặt nạ — không rửa phin |
| 26 | Vệ sinh phin | Chỉ lau vỏ nhựa bằng khăn 3M 504. Không nhúng nước, không hút bụi, không xịt khí nén |
| 27 | Nơi cất | Mát, khô, tránh xa nguồn ô nhiễm — không treo trong buồng sơn công nghiệp |
| 28 | Ghi ngày lên thân phin khí | Có, để tính lịch thay khi chỉ thay lớp lọc hạt phía ngoài |
Mục 28 là mục dễ bỏ nhất và tốn kém nhất khi bỏ. Tấm lọc hạt như tấm lọc 3M D7N11 N95 bẩn nhanh hơn phin khí bên dưới, nên nhà máy thường chỉ thay lớp ngoài — chính là khoản tiết kiệm 3M nêu trên trang sản phẩm. Nhưng sau vài lần thay, nếu không có ngày ghi trên thân, không ai còn biết cái phin khí bên dưới đã dùng bao lâu.
Sáu tình huống phải dừng
Dừng nghĩa là rời khu vực và báo giám sát, không phải “để ý thêm rồi làm nốt”.
- Ngửi hoặc nếm thấy chất ô nhiễm bên trong mặt nạ. 3M ghi thành chỉ dẫn riêng: rời khu vực nhiễm bẩn ngay lập tức và liên hệ giám sát. Đây là dấu hiệu phin đã bão hoà hoặc mặt nạ không kín — cả hai đều nghĩa là đang phơi nhiễm.
- Thấy chóng mặt, kích ứng hoặc khó chịu bất thường. Cùng chỉ dẫn với tình huống trên.
- Phin không kêu “click” sau khi đã thử nâng nhẹ và ấn lại. Khớp nối có thể đã hỏng — thay phin khác, không dùng cố.
- Chỉ lắp được một bên. Không đeo mặt nạ thiếu phin một bên trong bất kỳ tình huống nào.
- Nồng độ khu vực chưa được đo. Hướng dẫn 3M cấm dùng khi nồng độ không xác định — chưa đo thì chưa vào.
- Nghi ngờ thiếu oxy, hoặc công việc trong không gian hẹp hạn chế. Dưới 19,5 phần trăm oxy thì không loại phin lọc nào dùng được, vì phin không tạo ra oxy. Phải chuyển sang thiết bị lọc khí chạy pin hoặc hệ cấp khí.
Tình huống 1 và 2 đáng được in ra dán ở cửa khu vực, vì đó là hai tình huống mà phản xạ tự nhiên của công nhân — cố làm nốt vài phút cuối — chính là phản xạ sai.
Bản rút gọn cho thẻ bỏ túi
Nếu chỉ in được một mặt giấy A6 phát cho tổ trưởng, sáu dòng này giữ lại được phần lớn giá trị của cả danh sách:
- Đúng họ kết nối — chữ D đi với HF-800 và FF-800, số bốn chữ đi với 6000, 7000 và FF-400.
- Còn hạn, bao còn nguyên niêm.
- Nghe “click”, hoặc vặn đủ 1/4 vòng.
- Cả hai bên đều có phin.
- Không rửa phin — chỉ lau vỏ nhựa.
- Ngửi thấy mùi bên trong thì ra ngoài ngay.
Chi tiết cách thay và bảo quản nằm ở bài khi nào thay phin lọc mặt nạ 3M. Ngưỡng nồng độ và cơ sở pháp lý nằm ở bài NIOSH và ngưỡng 10 lần PEL. Vật tư đi kèm gồm phin lọc 3M D3091, nắp giữ tấm lọc 3M 501 và các mã họ chốt cài như phin lọc 3M 6003; toàn bộ danh mục xem tại trang nhà phân phối 3M.
Câu hỏi thường gặp
Công nhân ngửi thấy mùi hoá chất trong mặt nạ thì làm gì?
Rời khu vực nhiễm bẩn ngay lập tức và báo giám sát — đây là chỉ dẫn 3M ghi thành mục riêng trong hướng dẫn sử dụng, áp dụng cả khi thấy chóng mặt hay kích ứng. Ngửi thấy mùi bên trong mặt nạ nghĩa là phin đã bão hoà hoặc mặt nạ không kín, và cả hai trường hợp đều đang có phơi nhiễm thật. Không được cố làm nốt phần việc còn lại.
Lắp phin một bên có dùng tạm được không?
Không. Hướng dẫn lắp phin của 3M ghi thành một bước riêng là phải bảo đảm lắp phin ở cả hai bên mặt nạ. Mặt nạ nửa mặt hai phin được thiết kế để không khí đi vào qua cả hai đường; thiếu một bên thì đường còn lại không bịt kín và không khí chưa lọc vào thẳng vùng thở.
Một thùng phin lọc khí Secure Click đủ cho bao nhiêu lượt thay?
Thùng phin khí D8003 và D8006 chứa 60 chiếc, tức 30 cặp, nên đủ cho 30 lượt thay chứ không phải 60. Mỗi mặt nạ cần hai phin cho một lần thay. Với tấm lọc hạt phủ ngoài họ Secure Click thì tính khác: mỗi phin cần hai tấm và một vòng giữ D701, tức bốn tấm cho một mặt nạ mỗi lần thay lớp ngoài.
Quản đốc kiểm tra công nhân lắp phin đúng bằng cách nào?
Với họ khớp nối nhanh, kiểm được bằng mắt từ xa: nút nhả màu xanh phải ở vị trí ban đầu, nghĩa là phin đã vào khớp. Với họ chốt cài thì không có dấu hiệu nhìn được, phải kiểm bằng cách thử xoay xem phin đã vặn hết một phần tư vòng chưa. Trong cả hai trường hợp đều phải kiểm đủ hai bên, và mặt nạ dòng HF-800 còn có nút bấm kiểm tra độ kín để người đeo tự thực hiện.
