facebook

Thiết kế ăng ten vi dải trong ADS Momentum: kích thước patch, cấp nguồn inset và băng thông

Thiết kế ăng ten vi dải hình chữ nhật thường bắt đầu bằng vài công thức giấy bút và kết thúc bằng một tấm FR-4 gắn đầu SMA trên máy phân tích mạng. Khoảng giữa là nơi dự án dễ trượt: patch cộng hưởng lệch vài chục MHz, đường S11 không xuống dưới −10 dB, hoặc băng thông đo được hẹp hơn dự tính. Bài này đi qua chuỗi tính kích thước patch theo mô hình đường truyền của Balanis, cách chọn độ sâu cấp nguồn inset, vai trò của mô phỏng ADS Momentum và cách đo nguyên mẫu để chốt băng thông ăng ten.

Máy phân tích mạng ENA Keysight E5080B
Máy phân tích mạng ENA Keysight E5080B: 9 kHz tới 20 GHz hoặc 100 kHz tới 53 GHz tuỳ cấu hình, 2 hoặc 4 cổng, dải động 140 dB.

Thiết kế ăng ten vi dải theo mô hình đường truyền

Mô hình đường truyền (TL) coi patch là đoạn đường truyền song song nối hai khe bức xạ rộng W, cao h. Bài giảng của N. K. Nikolova (Đại học McMaster), trích mô hình từ chương 14 sách Antenna Theory của Balanis, nhận xét mô hình này không thật chính xác nhưng cho trực giác vật lý tốt về mode trội TM001.

Hai biên patch gần như hở mạch nên tần số cộng hưởng phụ thuộc chủ yếu vào chiều dài L. Trường viền ở mép làm chiều dài điện Leff lớn hơn chiều dài vật lý; patch cộng hưởng khi Leff bằng nửa bước sóng trong môi trường có hằng số điện môi hiệu dụng εreff.

Quy trình gồm bảy bước: tính W, εreff, ΔL, L, điện dẫn khe, điện trở vào ở biên, rồi độ sâu inset nếu điện trở quá lớn. Đầu vào chỉ có εr, h và fr.

Thiết kế ăng ten vi dải 2,45 GHz trên FR-4: kích thước patch W, L và độ sâu cấp nguồn inset y0 tính theo mô hình đường truyền
Patch 2,45 GHz trên FR-4 dày 1,6 mm (εr = 4,4 giả định), tính theo mô hình đường truyền của Balanis: W = 37,2 mm, L = 28,8 mm, Rin ở biên khoảng 321 Ω, độ sâu inset y0 khoảng 10,7 mm cho 50 Ω.

Kích thước patch: bề rộng W, εreff, ΔL và chiều dài L

Bốn công thức đầu tiên:

  • Bề rộng: W = c/(2fr) · √(2/(εr + 1)). Giáo trình ghi giá trị này cho W khoảng nửa bước sóng, cân bằng giữa hiệu suất bức xạ và kích thước.
  • Hằng số điện môi hiệu dụng: εreff = (εr + 1)/2 + (εr − 1)/2 · (1 + 12h/W)−1/2, dùng khi W/h lớn hơn 1. Đây là biểu thức tĩnh; trên 8 GHz cần hiệu chỉnh tán sắc.
  • Độ dài kéo dài (Hammerstad): ΔL/h = 0,412 · (εreff + 0,3)(W/h + 0,264) / [(εreff − 0,258)(W/h + 0,8)].
  • Chiều dài vật lý: L = c/(2fr√εreff) − 2ΔL.

Ví dụ: patch 2,45 GHz trên đế FR-4 dày 1,6 mm, giả định εr = 4,4. Tính theo các công thức trên, W = 37,23 mm, εreff = 4,08, ΔL = 0,74 mm và L = 28,81 mm. Tỉ số h/λ0 chỉ 0,013, trong miền nhỏ hơn 0,1 mà biểu thức điện dẫn khe yêu cầu. Các con số này là điểm xuất phát cho mô phỏng, chưa phải kích thước gửi gia công; riêng ΔL nếu bỏ qua sẽ làm L dài thêm 1,48 mm.

Cấp nguồn inset: trở kháng biên và độ sâu y0

Mỗi khe là một điện dẫn G1 song song với một điện nạp. Khi cộng hưởng, phần ảo triệt tiêu và điện trở vào ở biên là Rin = 1/[2(G1 ± G12)], với G12 là điện dẫn tương hỗ giữa hai khe. Với đa số patch cấp ở biên, Rin lớn hơn trở kháng đường cấp (thường 50 tới 75 Ω), nên cấp nguồn inset được dùng rộng rãi để phối hợp trở kháng.

Khi đẩy điểm cấp vào trong patch một khoảng y0, điện trở vào giảm theo quy luật gần đúng (Balanis 14-20a):

Rin(y0) ≈ Rin(biên) · cos²(πy0/L)

Giải ngược cho 50 Ω: y0 = (L/π) · arccos(√(50/Rin)). Với patch ví dụ, tính G1 bằng tích phân mô hình hốc được 0,97 mS, G12 được 0,59 mS, cho Rin ở biên khoảng 321 Ω và y0 ≈ 10,7 mm. Bỏ G12 thì Rin thành 516 Ω và y0 thành 11,5 mm. Chênh gần 1 mm chỉ vì một số hạng, nên độ sâu cuối cùng phải chốt bằng mô phỏng.

  • Rãnh khoét và đường cấp không có trong công thức cos²; ảnh hưởng của chúng chỉ thấy qua mô phỏng.
  • Cos² dốc nhất quanh y0 = L/4 (tính theo đạo hàm): tại đó sai lệch nhỏ của y0 đổi Rin nhiều nhất.
  • Đế dày hơn làm tăng sóng mặt và bức xạ ký sinh từ đường cấp microstrip.

Mô phỏng trong ADS Momentum: substrate, port và giản đồ bức xạ

Mô hình đường truyền không tính được rãnh inset, đường cấp hay mặt đất hữu hạn; đó là việc của mô phỏng điện từ. Theo Keysight, ADS Momentum là trình mô phỏng EM phẳng 3D dựa trên phương pháp moment (MoM), tích hợp trong PathWave ADS, dùng cho mạch thụ động RF/vi sóng và ăng ten phẳng, có tính hiệu ứng gần và bức xạ.

  1. Khai báo substrate: εr, h và tổn hao của đế thật, lớp patch và mặt đất. Momentum nhận cấu trúc nhiều lớp và có mô hình tổn hao điện môi phụ thuộc tần số.
  2. Vẽ layout từ số liệu tay: patch W × L, đường cấp 50 Ω, rãnh inset sâu y0; đặt port ở đầu đường cấp, nơi sẽ hàn đầu nối.
  3. Chọn full-wave. Keysight mô tả chế độ full-wave tính đủ tán sắc và bức xạ, còn quasi-static (Momentum RF) dành cho cấu trúc nhỏ hơn nửa bước sóng. Patch cộng hưởng nửa bước sóng và cần bức xạ, nên chọn full-wave.
  4. Quét tần thích nghi quanh fr để bắt điểm cộng hưởng.
  5. Tối ưu L và y0 theo S11, rồi xem dòng mặt và trường bức xạ 3D để kiểm tra búp chính.

Chế độ “edge mesh” cho hiện tượng dồn dòng ở mép giúp mô tả đúng vùng trường viền quyết định ΔL. Nhưng mô phỏng chỉ đúng tới mức dữ liệu vật liệu đúng: εr khai báo sai thì kết quả lệch theo quy luật ở phần dưới.

Băng thông ăng ten patch so với độ nhạy chế tạo: sai lệch chiều dài, hằng số điện môi và ngưỡng S11 −10 dB hay VSWR 2:1
Tính theo công thức trên cùng patch ví dụ: L lệch ±0,5 mm dịch tần cộng hưởng khoảng 40 MHz, εr lệch 0,2 dịch khoảng ±2%; VSWR 2:1 ứng với S11 = −9,5 dB.

Băng thông ăng ten: ngưỡng −10 dB, VSWR 2:1 và độ nhạy chế tạo

Băng thông ăng ten trở kháng là dải tần mà SWR nhỏ hơn một ngưỡng S0, thường chọn S0 = 2. Trong ghi chú bài giảng của D. R. Jackson (Đại học Houston), băng thông tương đối liên hệ với hệ số phẩm chất Q theo BW = (S0 − 1)/(Q√S0); với S0 = 2, BW = 1/(√2·Q). Q càng cao, băng thông càng hẹp.

Hai ngưỡng hay dùng không trùng nhau: VSWR 2:1 ứng với |Γ| = 1/3, tức S11 = −9,5 dB; còn S11 = −10 dB ứng với VSWR khoảng 1,92. Báo cáo cần ghi rõ ngưỡng.

Theo giáo trình McMaster, patch đơn giản có băng thông nhiều nhất vài phần trăm; ở 2,45 GHz, 2% là 49 MHz. So với độ nhạy chế tạo, tính theo các công thức trên với hình học giữ nguyên:

  • L lệch ±0,5 mm làm fr dịch khoảng ∓40 MHz.
  • εr thực là 4,2 thay vì 4,4 đẩy fr lên 2,506 GHz; εr = 4,6 kéo xuống 2,398 GHz, tức khoảng ±2%.

Sai lệch εr của lô đế có thể đẩy cả dải làm việc ra ngoài băng thông thiết kế. Muốn rộng hơn, giáo trình chỉ hướng đế dày và εr thấp, đổi lại ăng ten lớn hơn và sóng mặt tăng. Cách đọc VSWR và giản đồ bức xạ có trong bài đo ăng ten: VSWR, return loss và giản đồ bức xạ.

Máy phân tích vi sóng cầm tay FieldFox Keysight N9918B
FieldFox Keysight N9918B: tới 26,5 GHz, có sẵn máy phân tích cáp và ăng ten, VNA 2 cổng là tuỳ chọn, nặng 3,4 kg.

Đo kiểm nguyên mẫu bằng máy phân tích mạng Keysight

Bước cuối là so S11 đo với S11 mô phỏng: hiệu chuẩn máy phân tích mạng tại đầu cáp nối ăng ten, quét quanh fr, đọc tần số cực tiểu S11 và hai mép tại ngưỡng đã chọn. Cực tiểu lệch tần số mà vẫn sâu thì nghi εr hoặc L; đúng tần số mà nông thì nghi độ sâu inset.

Khi ăng ten đã lắp lên cột hoặc nối qua cáp dài, các phép đo DTF và PIM được bàn trong bài đo cáp và ăng ten tại hiện trường.

Kết luận

Thiết kế patch chữ nhật có ba lớp: công thức đường truyền cho W, εreff, ΔL, L và độ sâu inset; mô phỏng ADS Momentum full-wave cho rãnh inset, đường cấp và bức xạ; đo S11 nguyên mẫu để chốt tần số và băng thông. Với băng thông vài phần trăm, lệch nửa milimét chiều dài hay 0,2 đơn vị εr đã đủ làm lệch dải làm việc.

Kết quả so sánh mô phỏng với đo chỉ có giá trị khi máy phân tích mạng và bộ hiệu chuẩn còn trong giới hạn chính xác công bố. Techmaster Electronics hiệu chuẩn máy phân tích mạng theo ISO/IEC 17025 và tư vấn cấu hình đo ăng ten. Liên hệ hotline 0908 173 345.

Biên soạn bởi Khanh Nguyen — Marketing Manager, Techmaster Electronics JSC.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Liên hệ Techmaster
Liên hệ chúng tôi
support techmaster