Một con TVS 12 V có điện áp đánh thủng nằm gọn trong dải datasheet, nhưng khi bo mạch đi thử surge, mạch phía sau vẫn hỏng. Lý do: phép đo điốt TVS ở 1 mA chỉ cho biết điểm bắt đầu dẫn, còn điện áp mà linh kiện giữ lại ở hàng chục ampe phụ thuộc vào điện trở động và dạng xung. Bài này đi qua thông số của TVS và Zener, điều kiện đo của từng thông số và thiết bị cho từng khâu.

Thông số datasheet TVS và Zener: mỗi con số đi kèm một điều kiện đo
Datasheet Vishay SMBJ (thuật ngữ theo ANSI/IEEE C62.35) liệt kê cho mỗi mã các cột sau:
- VWM (hay VRWM, điện áp chặn): mức áp làm việc lớn nhất mà TVS gần như không dẫn. Kèm theo là ID, dòng rò cực đại đo tại VWM.
- VBR tại IT: điện áp đánh thủng đo ở dòng thử IT, thường 1 mA, với mã điện áp thấp là 10 mA. Datasheet ghi rõ đây là phép đo xung, tp không quá 50 ms.
- VC tại IPPM: điện áp kẹp cực đại khi dòng xung đạt đỉnh IPPM, với SMBJ là dạng sóng 10/1000 µs.
Ví dụ SMBJ12A: VWM 12 V, ID tối đa 5 µA, VBR 13,3–14,7 V tại 1 mA, IPPM 30,2 A, VC 19,9 V. Kiểm tra nhanh: 600 W chia 19,9 V cho khoảng 30,2 A, khớp công suất xung đỉnh 600 W của họ SMBJ.
Zener thuộc nhóm điốt ổn áp trong IEC 60747-3. Datasheet Vishay 1N4740A ghi VZ 10 V tại IZT 25 mA, IR 10 µA tại 7,6 V, ZZT 7 Ω tại IZT và ZZK 700 Ω tại IZT2 0,25 mA, cả hai đo ở 1 kHz. Khác biệt cốt lõi: Zener định mức bằng công suất liên tục (1N4740A: 1 300 mW), còn TVS định mức bằng công suất xung đỉnh.
Điện áp kẹp và điện trở động: từ xung 8/20 µs tới TLP 100 ns
Sau điểm đánh thủng, điện áp tăng gần như tuyến tính theo dòng; độ dốc đó là điện trở động. TI định nghĩa Rdyn là điện trở tương đương của linh kiện bảo vệ khi dòng phóng nhiều ampe chạy qua; Rdyn càng thấp thì điện áp đặt lên mạch được bảo vệ càng thấp.
Từ datasheet SMBJ12A có thể ước tính thô độ dốc trung bình: (19,9 − 14,7) V chia 30,2 A, khoảng 0,17 Ω. Đây là độ dốc trung bình giữa hai điểm công bố, không phải thông số nhà sản xuất. Ở 30 A, độ dốc 0,17 Ω cộng thêm khoảng 5 V lên trên VBR.
Ba dạng xung thường gặp:
- 8/20 µs: dạng dòng ngắn mạch của máy phát CWG 1.2/50 µs trong IEC 61000-4-5, trở kháng ra hiệu dụng 2 Ω.
- 10/1000 µs: dạng sóng định mức của nhiều TVS công suất như SMBJ. TI lưu ý IPP với 8/20 µs lớn hơn IPP với 10/1000 µs vì xung ngắn hơn, nên phải so đúng dạng sóng.
- TLP 100 ns: nạp một đoạn cáp dài rồi phóng vào linh kiện ở các mức tăng dần; áp và dòng lấy trung bình trong khoảng 70–90 % độ rộng xung, mỗi xung cho một điểm I-V. Chuẩn hoá trong ANSI/ESD STM5.5.1.
Ví dụ onsemi ESDM1021: VBR 3,7–5,7 V tại 1 mA, VC 4,9 V tại 8 A và 5,4 V tại 16 A đo bằng TLP (Z0 = 50 Ω, tp = 100 ns, tr = 1 ns, cửa sổ 70–90 ns), Rdyn 0,074 Ω, và riêng VC 6,5 V max tại 10 A với xung 8/20 µs. Độ dốc giữa hai điểm TLP, (5,4 − 4,9)/(16 − 8), ra khoảng 0,063 Ω, cùng cỡ số công bố.

Quy trình đo điốt TVS bằng SMU: VBR, dòng rò và đường I-V đánh thủng
Phần DC và dòng trung bình nằm trong tầm của SMU:
- Dòng rò tại VWM. Đặt áp bằng VWM, giới hạn dòng thấp, chờ ổn định rồi đọc. Với TVS hai chiều (hậu tố CA), đo cả hai cực tính; Vishay ghi loại hai chiều VWM từ 10 V trở xuống có giới hạn ID gấp đôi.
- Điện áp đánh thủng. Cấp dòng bằng IT (1 mA hoặc 10 mA theo datasheet) và đọc áp. Dùng xung hoặc thời gian cấp ngắn, vì datasheet định nghĩa VBR bằng xung không quá 50 ms.
- Đường I-V đánh thủng. Quét dòng xung từ IT lên mức SMU cho phép để thấy khuỷu và đoạn đầu của độ dốc.
- Kiểm tra sau ứng suất. TI khuyến nghị quét I-V DC sau mỗi xung TLP; linh kiện coi là hỏng khi dòng rò tăng quá mức. Cách đọc rò trước và sau ứng suất được trình bày trong bài thử nghiệm ESD HBM và đo dòng rò trước, sau ứng suất.
Giới hạn: SMU chính xác B2900C cấp tối đa 1,515 A ở 21 V, tức khoảng 5 % IPPM 30,2 A của SMBJ12A. Xung ngắn nhất của nó là 50 µs, dạng chữ nhật. SMU cho điện áp đánh thủng, dòng rò và đoạn đầu của đường kẹp, còn VC tại IPPM vẫn cần máy phát surge theo IEC 61000-4-5 hoặc hệ TLP, cùng máy hiện sóng. Với linh kiện công suất và HTRB, xem bài đo điện áp đánh thủng và dòng rò ở nhiệt độ cao.
Đo Zener: điện áp đánh thủng Zener tại IZT, ZZT và ZZK
Điện áp đánh thủng Zener chỉ có nghĩa khi kèm dòng đo và trạng thái nhiệt. Hai nhà sản xuất dùng hai quy ước khác nhau:
- Vishay 1N47xx: VZ đo DC ở cân bằng nhiệt, chân linh kiện giữ 30 °C ± 1 °C tại điểm cách thân 9,5 mm.
- Nexperia BZX84: VZ đo tại IZ = 5 mA bằng xung tp không quá 100 µs, chu kỳ nhiệm vụ không quá 0,02.
Hai quy ước cho kết quả khác nhau vì VZ có hệ số nhiệt. BZX84-C6V2 có SZ từ +0,4 tới +3,7 mV/K; nóng thêm 50 K, VZ có thể lệch khoảng 0,19 V (tính theo SZ cực đại).
Trở kháng Zener phụ thuộc mạnh vào dòng. 1N4740A có ZZK/ZZT = 700/7 = 100 lần. BZX84-C5V1 có rdif tối đa 480 Ω ở 1 mA nhưng 60 Ω ở 5 mA. Datasheet Vishay đo ZZT, ZZK bằng tín hiệu xoay chiều 1 kHz chồng lên dòng DC. Lấy hai điểm DC quanh IZT bằng SMU rồi tính ΔV/ΔI chỉ là phép xấp xỉ; ghi rõ điều kiện khi đối chiếu datasheet.

Bẫy sai số khi đo điện áp kẹp và điện áp đánh thủng
- Tự nung nóng: SMBJ12A có hệ số nhiệt VBR 0,083 %/°C, khoảng 12 mV/°C. Dùng xung ngắn, chu kỳ nhiệm vụ thấp thay vì quét DC chậm.
- Dùng TVS như bộ hạn áp DC: TI cảnh báo linh kiện bảo vệ ESD chịu được xung 0–300 ns nhưng ứng suất kiểu DC dài hơn 1 ms sẽ gây hỏng nếu không giới hạn dòng, thường quanh 500 mA. Luôn đặt compliance dòng trước khi quét.
- Điện trở dây và tiếp xúc: ở vùng ampe, điện trở cáp và tiếp xúc có thể cùng cỡ điện trở động cần đo (ước tính 0,03–0,17 Ω với SMBJ ở trên). Dùng kết nối 4 dây (Kelvin), nối Force và Sense sát chân linh kiện.
- So sai dạng xung: xung chữ nhật 50 µs không phải 8/20 µs, càng không phải TLP 100 ns. Số VC chỉ so được khi cùng dạng sóng và cùng dòng đỉnh.
- An toàn cao áp: TVS và Zener điện áp cao cần đồ gá có interlock; B2900C chỉ xuất áp lớn hơn 42 V khi mạch interlock được đấu.

Chọn thiết bị Keysight theo từng khâu đo
Không thiết bị nào phủ hết từ nA tới hàng chục ampe xung 8/20 µs, nên phân vai:
- SMU Keysight B2902C: hai kênh, ±210 V, ±3 A DC, ±10,5 A xung ở 6 V; 1,515 A ở 21 V hoặc 200 V (xung), xung từ 50 µs; phân giải đo 100 fA / 100 nV; đo 4 dây. Hợp cho VBR, VWM, ID và đường I-V đánh thủng của TVS, Zener tới 200 V.
- SMU Keysight B2912C: cùng biên công suất, phân giải đo 10 fA với thang 10 nA, khoảng trigger tối thiểu 10 µs. Hợp với điốt ESD rò mức nA và quét xung nhiều điểm.
- Máy phân tích linh kiện công suất Keysight B1505A: HCSMU ±20 A xung ở ±20 V (50 µs–1 ms); HVSMU tới ±3 000 V/±4 mA; UHCU tới 1 500 A xung ở ±60 V (10–500 µs); tới 10 kV với bộ mở rộng N1268A. Dùng cho đường kẹp ở dòng cao hơn bằng xung chữ nhật và VBR của TVS cao áp.
- Điện kế Keysight B2985C: đo dòng từ 0,01 fA tới 20 mA, thang nhỏ nhất 2 pA, nguồn áp tới ±1 000 V (giới hạn ±1 mA). Dùng để đo dòng rò TVS và Zener ở điện áp vượt 210 V hoặc khi cần độ phân giải fA.
VC tại IPPM với xung 8/20 µs, 10/1000 µs hay TLP 100 ns cần máy phát surge hoặc hệ TLP chuyên dụng; các máy trên không thay thế khâu đó.
Kết luận
Đo điốt TVS đúng nghĩa là đo ba vùng khác nhau: dòng rò tại VWM, điện áp đánh thủng tại IT, và điện áp kẹp tại dòng xung lớn, nơi điện trở động quyết định. Với Zener, điện áp đánh thủng Zener và trở kháng chỉ so sánh được khi cùng dòng đo và cùng trạng thái nhiệt.
Techmaster Electronics cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn theo ISO/IEC 17025 cho SMU, điện kế, máy phân tích linh kiện và tư vấn cấu hình hệ đo đặc tính điốt bảo vệ. Liên hệ hotline 0908 173 345.






