facebook

Quét miền thời gian FFT trong tiền kiểm EMI: rút ngắn thời gian quét mà không mất xung

Một lần quét phát xạ bức xạ 30 MHz–1 GHz bằng bộ tách sóng tựa đỉnh theo kiểu bước tần truyền thống có thể kéo dài hàng giờ, và đó mới chỉ là một vị trí anten, một phân cực. Nhân với bốn góc bàn xoay, hai phân cực và vài độ cao, một phiên tiền kiểm chiếm trọn ngày phòng đo. Quét miền thời gian FFT (time domain scan, TDS) rút thời gian đó xuống còn vài chục giây đến vài phút, nhưng chỉ khi người đo hiểu vì sao FFT có thể làm sót hoặc đọc sai biên độ của nhiễu dạng xung. Bài này giải thích cơ chế, yêu cầu của CISPR 16 và cách chọn cấu hình trên máy thu EMI Keysight.

Máy thu đo EMI MXE Keysight N9038B
Keysight N9038B MXE: TDS chồng lấp trên 92%, tuân thủ CISPR 16-1-1:2019.

Vì sao quét bước trong tiền kiểm EMI lại chậm

Máy thu EMI cổ điển dò từng tần số một: đặt bộ dao động nội, chờ ổn định, đo trong một khoảng thời gian (thời gian đo Tm, còn gọi là dwell time), rồi chuyển bước. Với bộ tách sóng đỉnh, thời gian đo mỗi điểm rất ngắn. Nhưng bộ tách sóng tựa đỉnh (quasi-peak) mô phỏng mức gây khó chịu của nhiễu với hằng số nạp, xả dài: theo CISPR 16-1-1, Band B (0,15–30 MHz) có hằng số nạp 1 ms, xả 160 ms; Band C/D (30–1.000 MHz) là 1 ms và 550 ms. Muốn đọc đúng, mỗi điểm phải chờ đủ lâu.

CISPR 16-2:2003 đưa ra thời gian quét tối thiểu cho tín hiệu liên tục:

  • Band A (9–150 kHz): đỉnh 14,1 s; tựa đỉnh 2.820 s, khoảng 47 phút.
  • Band B (0,15–30 MHz): đỉnh 2,985 s; tựa đỉnh 5.970 s, khoảng 1 giờ 39 phút.
  • Band C/D (30–1.000 MHz): đỉnh 0,97 s; tựa đỉnh 19.400 s, khoảng 5 giờ 23 phút.

Đó là con số cho sóng liên tục. Với nhiễu không ổn định, tiêu chuẩn còn cho phép kéo dài thời gian đo tại một tần số lên 15 s. Vì thế quy trình tiền kiểm EMI phổ biến là quét nhanh bằng bộ tách sóng đỉnh, chọn ra các tần số nghi ngờ, rồi mới đo tựa đỉnh và trung bình CISPR ở những điểm đó. Kiến trúc máy thu và các chế độ quét truyền thống đã được trình bày trong bài máy thu đo EMI theo CISPR 16.

Nguyên lý quét miền thời gian FFT

Thay vì đo một băng thông phân giải (RBW) mỗi lần, máy thu số hoá cả một đoạn phổ rộng nhiều lần RBW rồi dùng biến đổi Fourier nhanh (FFT) tính đồng thời mọi điểm tần số trong đoạn. Ghi chú ứng dụng 7121-1151 của Keysight tóm tắt hai nguồn tiết kiệm thời gian: thời gian đo quy định chỉ phải chờ một lần cho cả đoạn FFT thay vì từng RBW, và số lần khoá lại bộ dao động nội giảm mạnh vì số bước tần ít đi.

CISPR chấp nhận cách đo này từ Amendment 1 (2010) của CISPR 16-1-1 bản 3: định nghĩa máy thu đo được mở rộng cho “thiết bị đo dựa trên FFT”, với điều kiện thiết bị đạt mọi chỉ tiêu của tiêu chuẩn theo cách tiếp cận hộp đen. Hai yêu cầu đáng nhớ: thiết bị FFT phải lấy mẫu và đánh giá tín hiệu liên tục trong suốt thời gian đo, và độ chính xác đo điện áp sin phải tốt hơn ±2 dB.

Cửa sổ, độ chồng lấp và sai số biên độ

Mỗi khối FFT được nhân với một hàm cửa sổ để giảm rò phổ. Nếu các khối nối tiếp nhau mà không chồng lấp, một xung rơi đúng vào mép cửa sổ sẽ bị suy giảm mạnh, thậm chí mất hẳn. Keysight giải thích trong 7121-1151: chồng lấp 50% đã bảo đảm một khối FFT chứa trọn đỉnh xung; chồng lấp 90% thì trường hợp xấu nhất đỉnh xung chỉ lệch 5% độ dài khối so với đỉnh cửa sổ, sai số rất nhỏ. Máy thu MXE và PXE dùng chồng lấp trên 92%, bước tần 0,25 × RBW để giảm sai số hình răng lược giữa hai điểm tần số.

Quét miền thời gian FFT: độ chồng lấp cửa sổ quyết định việc bắt xung
Chồng lấp trên 90% giữ biên độ xung ổn định bất kể xung rơi vào thời điểm nào.

Xung gián đoạn: khi nào quét FFT vẫn có thể bỏ sót

Tốc độ không miễn trừ quy luật thời gian. CISPR 16-2 nêu điều kiện để không sót tín hiệu khi quét tự động: nếu quét một lần, thời gian đo tại mỗi tần số phải lớn hơn khoảng cách giữa các xung; nếu không, phải quét nhiều lần với giữ giá trị cực đại. Với FFT, “mỗi tần số” trở thành “mỗi đoạn FFT”: một xung gián đoạn lặp 2 Hz cần ít nhất 0,5 s quan sát trên đoạn chứa nó.

Thứ hai là khe hở thời gian. Khi máy thu chuyển bộ tiền chọn lọc RF giữa các đoạn, phần cứng cần thời gian ổn định nên giữa hai lần thu có khoảng trống. Tài liệu Keysight 3122-1915 về quét thời gian thực của PXE nêu rõ khác biệt này: chế độ quét thời gian thực xử lý liên tục trong một băng thu nên không có khe. Thứ ba là giới hạn của chế độ tăng tốc: trên PXE, khi bật Accelerated TDS, bộ tách sóng tựa đỉnh chỉ đạt yêu cầu có điều kiện với tần số lặp xung từ 10 Hz trở lên. Keysight khuyên dùng TDS chuẩn cho tín hiệu chưa biết đặc tính và chế độ tăng tốc khi đã biết PRF ≥ 10 Hz.

Những gì quét FFT không thay thế được

Chế độ phân tích thời gian thực RT1 trên MXE (tới 160 MHz với tuỳ chọn B1X) bắt được tín hiệu ngắn 3,7 µs với xác suất 100% ở span 85 MHz, nhưng chỉ có bộ tách sóng đỉnh, âm đỉnh, lấy mẫu và trung bình, không có tựa đỉnh. Nó là công cụ chẩn đoán, không dùng để kết luận đạt hay không đạt giới hạn.

So sánh thời gian quét tựa đỉnh trong tiền kiểm EMI: quét bước, TDS và TDS tăng tốc
CISPR 12 Band C/D: quét bước 9 giờ, TDS 46 s, TDS tăng tốc 6 s trên PXE.

Thông số quét miền thời gian FFT trên máy thu Keysight

Theo hướng dẫn thông số N9038B (05/2024), tuỳ chọn TDS của MXE có đoạn FFT tối đa 8 MHz ở 20 Hz–3,6 GHz và 12,5 MHz ở 3,6–26,5 GHz, thời gian đo 10 ms–30 s, các bộ tách sóng tựa đỉnh, đỉnh, trung bình EMI và trung bình RMS đạt CISPR 16-1-1:2019. Tốc độ danh định:

  • Band B, RBW 9 kHz, đỉnh, Tm 100 ms: 12,1 s.
  • Band B, tựa đỉnh, Tm 1 s: 181,7 s, so với 5.970 s tối thiểu khi quét bước theo CISPR 16-2.
  • Band C/D, RBW 120 kHz, đỉnh, Tm 10 ms: 3,1 s; tựa đỉnh, Tm 1 s: 211,5 s.

PXE N9048B có đoạn FFT 59 MHz ở 30 MHz–3,2 GHz với TDS chuẩn, và tới 350 MHz khi bật tăng tốc bằng tuỳ chọn WT1B/WT2B. Ở Band C/D, RBW 120 kHz, tựa đỉnh kèm trung bình EMI với Tm 1 s, thời gian đo là 46,4 s và còn 5,8 s khi tăng tốc. Ghi chú 7121-1151 so sánh cho phép đo CISPR 12 Band C/D: quét bước 9 giờ, TDS 46 s, TDS tăng tốc 6 s; với bốn vị trí anten là 36 giờ, 184 s và 24 s. Hai máy thu đều cần bật Noise Floor Extension cho một số ca thử xung cô lập để đạt CISPR 16-1-1:2019.

Quy trình đề xuất cho phòng tiền kiểm

  1. Prescan bằng FFT với bộ tách sóng đỉnh và giữ cực đại, Tm đủ lớn hơn chu kỳ lặp của nguồn nhiễu dự đoán (bộ nguồn xung, động cơ, rơ-le).
  2. Lập danh sách tín hiệu gần hoặc vượt giới hạn trừ một biên an toàn.
  3. Đo cuối bằng tựa đỉnh và trung bình CISPR trên danh sách, hoặc chạy TDS chuẩn trực tiếp với Tm 1 s nếu máy thu cho phép, như Keysight gợi ý là có thể bỏ bước prescan.
  4. Xác minh nhiễu dạng xung bằng chế độ thời gian thực hoặc spectrogram để biết PRF trước khi dùng chế độ tăng tốc.
  5. Ghi lại cấu hình (RBW, Tm, bộ tách sóng, chế độ quét) trong báo cáo để kết quả lặp lại được ở phòng thử hợp chuẩn.
Máy thu đo EMI PXE Keysight N9048B
Keysight N9048B PXE: TDS 59 MHz, tăng tốc tới 350 MHz mỗi lần thu.

Chọn thiết bị Keysight cho quét FFT và tiền kiểm EMI

  • Máy thu EMI Keysight N9038B MXE: 20 Hz tới 44 GHz tuỳ tuỳ chọn, TDS chồng lấp trên 92%, tuân thủ CISPR 16-1-1:2019, thêm RT1 cho chẩn đoán thời gian thực. Phù hợp phòng thử cần một máy vừa tiền kiểm vừa đo hợp chuẩn.
  • Máy thu EMI Keysight N9048B PXE: TDS 59 MHz, tăng tốc tới 350 MHz, quét thời gian thực không khe hở với bộ tách sóng EMI. Lựa chọn khi thông lượng phòng đo là ưu tiên.
  • Máy phân tích tín hiệu Keysight N9030B PXA với ứng dụng EMI N6141EM0E: quét bước, quét liên tục và quét miền thời gian (cần tuỳ chọn B40 hoặc DP2), bộ tách sóng và RBW CISPR. Keysight định vị cấu hình này là tiền kiểm, không phải máy thu hợp chuẩn đầy đủ.
  • Máy phân tích tín hiệu Keysight N9020B MXA: cùng ứng dụng N6141EM0E, phù hợp phòng R&D vừa phân tích tín hiệu RF vừa chẩn đoán phát xạ.

Kết luận

Quét miền thời gian FFT đưa thời gian tiền kiểm từ hàng giờ xuống hàng giây, nhưng kết quả chỉ đáng tin khi độ chồng lấp đủ cao, thời gian đo mỗi đoạn dài hơn chu kỳ lặp của xung gián đoạn, và bộ tách sóng tựa đỉnh được dùng trong đúng điều kiện tuân thủ. Một quy trình tiền kiểm EMI tốt dùng FFT để tìm nhanh, rồi dùng các bộ tách sóng CISPR để kết luận.

Sai số biên độ ±2 dB mà CISPR cho phép chỉ giữ được khi máy thu, cáp, bộ suy hao và anten còn trong hạn hiệu chuẩn. Techmaster Electronics cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn máy phân tích phổ và máy thu EMI theo ISO/IEC 17025, cùng tư vấn cấu hình phòng tiền kiểm. Liên hệ hotline 0908 173 345.

Biên soạn bởi Khanh Nguyen — Marketing Manager, Techmaster Electronics JSC.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Liên hệ Techmaster
Liên hệ chúng tôi
support techmaster