Hỏi “chụp tai 3M H9A có tốt không” thì câu trả lời trung thực là: tốt, nhưng tốt không đều. Theo chính tài liệu kỹ thuật 3M, dòng Optime 98 chặn tiếng rít, tiếng mài ở tần số cao mạnh gấp đôi so với tiếng ù, tiếng gầm ở tần số thấp. Vì thế cùng một chiếc chụp tai 3M H9A, ở xưởng này là lựa chọn vừa đủ và tiết kiệm, ở xưởng khác lại là chỗ hở trong chương trình bảo vệ thính giác.
Bài này không lặp lại bảng so sánh model. Thay vào đó, nó đọc bảng suy giảm theo từng dải tần mà 3M công bố cho dòng Optime, rồi chỉ ra cách đối chiếu với loại tiếng ồn thực tế trong xưởng của bạn.
Câu trả lời ngắn: con số trên nhãn và con số khi đeo
Trang sản phẩm của 3M ghi cho Optime 98 H9A (bản đeo qua đầu): NRR 24 dB theo ANSI S3.19-1974, xếp Class A theo CSA. Con số 98 trong tên dòng cũng có nghĩa: 3M định vị dòng Optime 98 cho môi trường ồn tới khoảng 98 dBA, Optime 101 tới khoảng 101 dBA, Optime 105 tới khoảng 105 dBA.
Nhưng chính 3M cũng cảnh báo trên mọi trang sản phẩm rằng NRR có thể đánh giá cao mức bảo vệ trong điều kiện sử dụng thực tế, và khuyến nghị giảm NRR đi 50% khi ước tính. Với H9A, 24 dB còn khoảng 12 dB. Đem con số đó đối chiếu với ngưỡng 85 dBA cho 8 giờ làm việc theo QCVN 24:2016/BYT:
| Mức ồn đo được tại vị trí | Ước tính sau chụp tai (giảm 12 dB) | Đánh giá |
|---|---|---|
| 90 dBA | khoảng 78 dBA | Dư biên an toàn |
| 94 dBA | khoảng 82 dBA | Đạt, còn biên nhỏ |
| 98 dBA | khoảng 86 dBA | Sát ngưỡng — cần đo lại theo dải tần và xem xét nâng cấp |
Lý do của quy tắc giảm một nửa và cách đọc NRR, SNR, SLC80 đã được phân tích riêng trong bài đọc đúng chuẩn EN 352 và các chỉ số giảm ồn. Ở đây chỉ cần nhớ: con số trung bình chưa nói lên điều gì về loại tiếng ồn. Phần tiếp theo mới là chỗ quyết định.
Bảng giảm ồn theo tần số của dòng Optime 98
Tài liệu kỹ thuật 3M cho thị trường Úc và New Zealand (theo AS/NZS 1270:2002) công bố mức suy giảm trung bình ở 7 dải tần cho dòng Optime I — tên gọi của dòng Optime 98 ở thị trường này, bản đeo qua đầu mang mã H510A — và dòng Optime II, tức dòng Optime 101 của H7A. Đây là dữ liệu cùng một chuẩn đo, cùng một phòng thí nghiệm, nên đặt cạnh nhau là so sánh công bằng:
| Tần số (Hz) | 125 | 250 | 500 | 1000 | 2000 | 4000 | 8000 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Optime I (dòng 98, như H9A) | 14,7 | 16,4 | 25,6 | 34,6 | 34,7 | 35,2 | 36,0 |
| Optime II (dòng 101, như H7A) | 17,8 | 21,2 | 31,5 | 40,5 | 36,9 | 37,2 | 38,7 |
| Chênh lệch | 3,1 | 4,8 | 5,9 | 5,9 | 2,2 | 2,0 | 2,7 |
Đơn vị: dB, giá trị suy giảm trung bình. Nguồn: 3M PELTOR Optime I và Optime II Technical Data Sheet (ANZ). Cùng tài liệu ghi SLC80 của bản đeo qua đầu là 28 dB (Optime I) và 32 dB (Optime II), cả hai đều Class 5, lực kẹp 11,4 N.
Có hai điều đọc ra từ bảng này:
- Ở 125 Hz, dòng Optime 98 chỉ giảm khoảng 14,7 dB, trong khi từ 2000 Hz trở lên là khoảng 35 dB — chênh nhau hơn 20 dB giữa hai đầu dải tần. Đây không phải điểm yếu riêng của H9A: mọi chụp tai thụ động đều chặn tần thấp kém hơn, vì sóng dài đi xuyên vỏ chụp dễ hơn. Điều khác nhau giữa các dòng là mức độ.
- Khoản hơn của dòng Optime 101 dồn vào dải 250–1000 Hz (4,8 đến 5,9 dB), còn ở 2000–8000 Hz chỉ hơn 2,0 đến 2,7 dB. Trên nhãn Mỹ, NRR của H9A và H7A chỉ cách nhau 1 dB (24 và 25), nhưng SLC80 của Úc cách nhau 4 dB — chính vì SLC80 phản ánh rõ hơn dải trung tần, nơi hai dòng khác nhau nhiều nhất.
Tiếng ồn trong xưởng bạn nằm ở dải nào?
Muốn dùng bảng trên, cần biết nguồn ồn chính thiên về dải nào. Cách chắc chắn là đo bằng máy đo âm có phân tích dải octave. Khi chưa đo được, có thể khoanh vùng theo loại nguồn ồn:
| Thiên về | Nguồn ồn thường gặp | Với chụp tai Optime 98 |
|---|---|---|
| Tần thấp (dưới khoảng 500 Hz) | Máy nén khí trục vít, quạt hút công suất lớn, động cơ diesel và máy phát, tiếng ù của máy biến áp (100 Hz, gấp đôi tần số lưới điện 50 Hz) | Vùng H9A giảm ít nhất — nên cân nhắc dòng cao hơn |
| Trung tần (khoảng 500–2000 Hz) | Dây chuyền đóng gói, băng tải, nhiều loại máy dệt, máy ép nhựa | Vùng chênh lệch lớn nhất giữa Optime 98 và Optime 101 |
| Tần cao (trên khoảng 2000 Hz) | Mài, cắt kim loại, xì khí nén, cưa và phay gỗ, máy dập tốc độ cao | Vùng H9A mạnh nhất, gần ngang dòng Optime 101 |
Phân loại này chỉ là điểm xuất phát. Một máy nén đặt trong phòng riêng nhưng có đường ống xì khí nén ra xưởng có thể cho phổ ồn gần như phẳng. Vì thế, với vị trí mức ồn đo được trên khoảng 94 dBA, nên đo theo dải octave trước khi chốt model cho cả phân xưởng.
H9A hay H7A: khoản tiền chênh mua được gì
Đặt hai chiếc cạnh nhau, chụp tai 3M Peltor Optime 101 H7A có chụp to hơn, đệm dày hơn và giá cao hơn. Bảng tần số cho thấy khoản chênh đó mua được gì:
- Xưởng thiên về tần cao — mài, cắt, khí nén, chế biến gỗ: chụp tai chống ồn 3M H9A cho mức bảo vệ chỉ kém khoảng 2–3 dB ở dải quyết định. Với mức ồn trong ngưỡng 98 dBA, đây là lựa chọn kinh tế hợp lý khi trang bị số lượng lớn.
- Xưởng thiên về trung tần — đóng gói, băng tải, máy ép: H7A hơn khoảng 6 dB ở 500–1000 Hz. Đây là lúc khoản chênh có ý nghĩa thật.
- Xưởng thiên về tần thấp — phòng máy nén, máy phát: cả hai dòng Optime đều giảm ít ở 125–250 Hz. Nếu mức ồn cao, nên xét tới chụp tai 3M Peltor X5A (NRR 31 dB) hoặc đeo kép chụp tai với nút tai 3M 1100.
Đeo kép không làm hai con số cộng thẳng với nhau, và cách ước tính đã có trong bài phối hợp nút tai và chụp tai. Nếu cần bảng đối chiếu đầy đủ cả dòng, xem bài so sánh Optime 101 H7A, Optime 98, X5A và bản gắn nón.
Giữ đúng các con số trong bảng: bốn điều kiện
Mọi con số ở trên đều đo trong phòng thí nghiệm, với đệm tai kín hoàn toàn. Ngoài xưởng, bốn yếu tố sau quyết định người đeo nhận được bao nhiêu phần của chúng:
- Không gì chen vào giữa đệm tai và đầu. Tài liệu 3M nêu đích danh: gọng kính dày, kính bảo hộ dạng goggle, dây đeo mặt nạ phòng độc, mũ trùm và balaclava đều phá độ kín. Nếu phải đeo kính, chọn gọng mỏng, dẹt; vén tóc dài ra khỏi vùng đệm.
- Thay đệm tai và foam lót ít nhất hai lần mỗi năm. Đây là khuyến nghị của 3M để giữ mức giảm ồn, vệ sinh và độ êm. Kiểm tra thường xuyên các vết nứt, mòn, nhất là ở đệm tai. Không dùng chất tẩy có lanolin.
- Dùng đúng dải nhiệt độ. Theo tài liệu kỹ thuật dòng Optime: vận hành từ −20 °C đến 50 °C, bảo quản từ −20 °C đến 40 °C, độ ẩm dưới 90%. Không để chụp tai trong cabin xe hay trên nóc máy nóng.
- Không đeo chồng lên mũ cứng. Băng đầu của chụp tai băng đô đầu 3M đi qua đỉnh đầu, nên sẽ đẩy lệch mũ và hở đệm. Vị trí bắt buộc đội mũ dùng bản gắn mũ Optime 98 H9P3E (NRR 23 dB). Vì sao bản gắn mũ thấp hơn 1 dB, xem bài ghép chụp tai với mũ cứng 3M.
Muốn biết từng người thực sự nhận được bao nhiêu, 3M khuyến nghị đo độ khít cá nhân. Bộ đo độ khít 3M E-A-Rfit đo ở 7 tần số từ 125 Hz đến 8000 Hz và cho ra chỉ số PAR riêng cho từng người đeo — đúng loại dữ liệu theo dải tần mà bài này dùng.
H9A hợp với những ngành nào
Tài liệu kỹ thuật dòng Optime liệt kê các lĩnh vực sử dụng gồm nông nghiệp, chế tạo ô tô, sản xuất hoá chất và dược phẩm, xây dựng, cơ khí nhẹ, luyện kim và chế biến gỗ. Đối chiếu với bảng tần số, chụp tai Peltor Optime 98 phát huy tốt nhất ở những nơi mức ồn vừa phải và tiếng ồn thiên về tần cao:
- Gia công cơ khí, tiện, phay, khoan — tiếng cắt gọt, mài nhẹ;
- Gỗ, mộc và nội thất — cưa, phay, chà nhám;
- Nhà máy dệt may, lắp ráp điện tử — dây chuyền đông người, mức ồn vừa;
- Nhà máy in ấn, sản xuất bao bì — nên đo dải tần vì máy in và máy đóng gói thường thiên về trung tần.
Ngược lại, phòng máy nén, trạm máy phát, khu vực động cơ lớn hay sân đỗ máy bay là những nơi nên xem xét dòng cao hơn ngay từ đầu.
Techmaster là nhà phân phối 3M tại Việt Nam. Mỗi lô 3M Peltor Optime 98 H9A giao kèm hồ sơ COC của 3M và hoá đơn VAT. Xem thêm các dòng chụp tai chống ồn 3M khác, hoặc gọi 0908 173 345 để được tư vấn chọn model theo kết quả đo ồn.
Câu hỏi thường gặp
Chụp tai 3M H9A có tốt không?
Tốt cho môi trường ồn tới khoảng 98 dBA, nhất là khi tiếng ồn thiên về tần cao như mài, cắt, xì khí nén hay chế biến gỗ. H9A có NRR 24 dB. Theo tài liệu 3M, dòng Optime 98 giảm khoảng 35 dB ở dải 2000–8000 Hz nhưng chỉ khoảng 15 dB ở 125 Hz, nên với tiếng ồn tần thấp như máy nén hay máy phát cần cân nhắc dòng cao hơn.
Chụp tai 3M H9A giảm được bao nhiêu dB?
Trên nhãn, H9A có NRR 24 dB theo ANSI S3.19-1974. 3M khuyến nghị giảm NRR đi 50% khi ước tính mức bảo vệ thực tế, tức khoảng 12 dB. Theo từng dải tần, dòng Optime 98 giảm trung bình từ 14,7 dB ở 125 Hz tới 36,0 dB ở 8000 Hz theo tài liệu kỹ thuật 3M cho thị trường Úc và New Zealand.
H9A và H7A khác nhau thế nào?
H9A thuộc dòng Optime 98, H7A thuộc dòng Optime 101. NRR chỉ chênh 1 dB (24 và 25), nhưng theo bảng tần số của 3M, dòng Optime 101 giảm ồn hơn khoảng 5 đến 6 dB ở dải 250–1000 Hz và chỉ hơn 2 đến 3 dB ở dải 2000–8000 Hz. Vì vậy H7A đáng tiền hơn ở xưởng có tiếng ồn trung tần như đóng gói hay băng tải.
Đội mũ bảo hộ có dùng chụp tai H9A được không?
Không nên. Băng đầu của H9A đi qua đỉnh đầu nên sẽ vướng và đẩy lệch mũ bảo hộ, làm hở đệm tai. Vị trí bắt buộc đội mũ cứng nên dùng bản gắn mũ cùng dòng Optime 98 là H9P3E, có NRR 23 dB theo trang sản phẩm của 3M.
